ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇਕ ਵਾਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਨੇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਿਆਨ ਹੋਈ। ਯਮੁਨਾ, ਦੇਵਿਕਾ, ਕਾਲੀ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ, ਵੇਣੁਮਤੀ ਅਤੇ ਵੈਤ੍ਰਵਤੀ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹਨ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਰਮ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਬੂ ਮਾਰਗ, ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਰਗ ਨਿਸ਼ਾਨੀਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੀਲਕੁੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ, ਹਰਾ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ, ਗੰਗਾ ਦਾ ਵਿਭਾਜਨ—ਇਹ ਸਭ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਦਰੇਸ਼ਵਰ, ਵਿਸ਼ਨੁਪਦ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਜਿਹੜੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਮਕਾਰ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ ਕਪਿਲਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਬੇਅੰਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਵੇਗਾ ਦਾ ਸੰਗਮ, ਅਮਰਕੰਟਕ—ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਆਦਿ ਕਰਨਾ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ—ਇਹ ਸਭ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੌ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ, ਦਾਨ, ਹਵਨ, ਸਵ-ਅਧ੍ਯਯਨ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਅਤੇ ਚਰਮਣਵਤੀ ਨਦੀ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਗੋਮਤੀ, ਵਰਨਾ, ਮੌਸ਼ਨਾਸਾ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥ, ਭੈਰਵ, ਭ੍ਰਿਗੁਤੁੰਗ, ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥ—ਇਹ ਸਭ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਵੈਨਾਇਕਾ, ਭਦਰੇਸ਼ਵਰ, ਤਪਤੀ—ਜੋ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਮੂਲਤਾਪੀ, ਪਯੋਸ਼ਨੀ, ਪਯੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸੰਗਮ, ਮਹਾਬੋਧੀ, ਪਾਤਾਲਾ, ਨਾਗ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਅਵੰਤਿਕਾ—ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਵੇਨਾ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾਨ ਲਿੰਗ, ਅਤੇ ਦਸ਼ਰਨਾ ਨਦੀ, ਇਹ ਵੀ ਉੱਤਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਤਹਵਾ, ਵਿਸ਼ਵਪਦ, ਅੰਗਰਵਾਹਿਕਾ, ਅਤੇ ਸੋਨਘਰਘਰਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਨਦੀਆਂ—ਇਹ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਕਾਲਿਕਾ, ਵਿਟਸਤਾ—ਇਹ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਵਜੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਦ੍ਰੋਣੀ, ਵਟਾ ਨਦੀ, ਧਾਰਾ, ਅਤੇ ਦੂਧ ਦੀ ਨਦੀ। ਗੋਕਰਨ, ਗਜਕਰਨ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ, ਦੁਵਾਰਕਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਤੀਰਥ, ਅਰਬੁਦਾ, ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—ਇਹ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਮਣਿਮਤੀ ਨਦੀ, ਗਿਰਿਕਰਨਿਕਾ, ਧੁਤਪਾਪਾ, ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ—ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਕਰ ਤੀਰਥ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਜੀ ਖੁਦ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਮੈਕਲਾ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਧਾਰੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਮੰਡੋਦਰੀ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਚੰਪਾ ਨਦੀ—ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਸਮਾਲਨਾਥ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਲਾ ਨਦੀ, ਚਕਰਵਾਕ, ਚਰਮਕੋਟਾ, ਅਤੇ ਜਨਮੇਸ਼ਵਰ—ਇਹ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਅਰਜੁਨ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ, ਸ਼੍ਰਿਸੈਲ, ਸ਼ੈਵ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਨਰਸਿੰਹ—ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਮਹੇੰਦਰ, ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰ ਦਾਨ ਸਦਾ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਭੀਮਰਥੀ, ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੇਨਾ, ਕਾਵੇਰੀ, ਕੁਦਮਲਾ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸੰਧਿਆ ਤੀਰਥ। ਤ੍ਰਯੰਬਕਾ ਤੀਰਥ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ, ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ, ਖੁਦ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਥੇ ਪਿਤਰ ਦਾਨ ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਪ ਸੌ ਗੁਣਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀਪਰਣੀ, ਤਾਮ੍ਰਪਰਣੀ, ਜਯਾ—ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ, ਮਤਸਯਾ ਨਦੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਧਾਰਾ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਭਦ੍ਰਤੀਰਥ, ਨਿਤਨ ਪੰਪਾਤੀਰਥ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਏਲਾਪੁਰਾ ਸ਼ੁੱਧ ਨਗਰੀ—ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਅੰਗਭੂਤਾ, ਅਮਰਦਕਾ, ਅਲੰਬੂਸ਼ਾ, ਅਮ੍ਰਤਕੇਸ਼ਵਰ, ਏਕੰਭਕਾ—ਇਹ ਸਭ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਗੋਵਰਧਨ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ, ਕ੍ਰਿਪੁਚੰਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਿਥੁਦਕਾ, ਸਹਸਰਕਸ਼, ਹਿਰਣਯਕਸ਼, ਅਤੇ ਕਦਲੀ ਨਦੀ—ਇਹ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਇਥੇ ਰਾਮ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਸਮਿਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ, ਇੰਦਰਕੀਲਾ, ਮਹਾਨ ਨਾਦਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯਮੇਲਕਾ—ਇਹ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰ ਦਾਨ ਲਈ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਬਹੁਦਾ ਨਦੀ, ਸਿੱਧਵਨਾ—ਇਹ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹਨ। ਪਾਸ਼ੁਪਤਾ ਤੀਰਥ, ਪਾਰਵਤਿਕਾ ਨਦੀ—ਇਥੇ ਪਿਤਰ ਦਾਨ ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦਾ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਲਿੰਗ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਾਮਦਗਨਿਆ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਆਇਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਇਥੇ ਵੰਡ ਗਈ। ਅਪਸਰੋਯੁਗ ਤੀਰਥ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਲਈ ਹੈ; ਇਥੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਅਤੇ ਹਵਨ ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਸਹਸਰਲਿੰਗ, ਰਾਘਵੇਸ਼ਵਰ, ਅਤੇ ਸੇਂਦ੍ਰਾਫੇਨਾ ਨਦੀ—ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਇੰਦਰ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ—ਇਹ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਨਮੁਚੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਇਥੇ ਪਿਤਰ ਦਾਨ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਦਾ ਅਮਰ ਰਹੇਗੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕਰਮ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।