ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਥਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧਿਕਾ, ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ, ਨੰਦਾ, ਲਲਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਯਾਪੁਰੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਬੜੇ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮਿਤ੍ਰਪਦ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕੇਦਾਰ ਅਤੇ ਗੰਗਾਸਾਗਰ ਵੀ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਸਰਸ, ਸ਼ਤਦ੍ਰੁ ਦੇ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਨੈਮੀਸ਼ ਜਿਹਾ ਝੀਲ—ਇਹ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਉਥੇ ਯਜ੍ਞਵਰਾਹਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਉਥੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਠਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹਰਾ ਖੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਹਰਿ ਦੇ ਚਕਰ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਟੁੱਟਿਆ ਸੀ। ਇਹੀ ਨੈਮੀਸ਼ਆਰਣ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਥੇ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਾਰਾਹ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਨਾਰਸਿੰਘ ਆਪ, ਜਨਾਰਦਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇਕਸ਼ੁਮਤੀ ਨਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਪ੍ਰੀਤ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਰ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਸੰਘਮ ਤੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੈ। ਸਰਯੂ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਵੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਯਮੁਨਾ, ਦੇਵਿਕਾ, ਕਾਲੀ, ਚੰਦ੍ਰਭਾਗਾ, ਦਰਿਸ਼ਦਵਤੀ, ਵੇਣੁਮਤੀ ਅਤੇ ਵੈਤ੍ਰਵਤੀ ਵੀ ਬੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤ ਹਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਸੰਧਰਭ ਵਿੱਚ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜੰਬੂਪਥ ਵੀ ਬੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥ, ਨੀਲਕੁੰਡ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੰਸ਼ ਵਿਭਾਜਨ, ਹਰਾ ਵਿਭਾਜਨ, ਗੰਗਾ ਵਿਭਾਜਨ, ਭਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ, ਵਿਸ਼ਨੁਪਦ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ—ਇਹ ਸਭ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਗਿਆ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਸਭ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ, ਜੇ ਸ੍ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਹਿਣਾ, ਓਂਕਾਰ ਤੀਰਥ, ਕਾਵੇਰੀ ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਕਾਵੇਰੀ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਚੰਦਵੇਗਾ ਦਾ ਸੰਘਮ, ਅਮਰਕੰਟਕ ਅਤੇ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਸੋ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ, ਸਭ ਰੋਗ ਨਾਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਸੌ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਸ੍ਰਾਧ, ਦਾਨ, ਹੋਮ, ਅਧ੍ਯਯਨ, ਜਲ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਅਤੇ ਚਰਮਣਵਤੀ ਨਦੀ—all are auspicious here. ਗੋਮਤੀ, ਵਰਨਾ, ਮੌਸ਼ਨਾਸਾ, ਭੈਰਵ, ਭ੍ਰਿਗੁਤੁੰਗ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਘਾਟ—ਇਹ ਸਭ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਵੈਨਾਇਕ, ਭਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ, ਤਪਤੀ ਨਦੀ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ, ਮੂਲਤਾਪੀ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਅਤੇ ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਦਾ ਸੰਘਮ, ਮਹਾਬੋਧੀ, ਪਾਤਾਲਾ, ਨਾਗ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਅਵੰਤਿਕਾ—all are holy. ਵੇਨਾ, ਮਹਾ ਸ਼ਾਲਾ, ਮਹਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਮਹਾ ਲਿੰਗ, ਦਸ਼ਾਰਣਾ ਨਦੀ—all are auspicious. ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰ, ਸ਼ਤਹਵਾ, ਵਿਸ਼ਵਪਦ, ਅੰਗਾਰਵਾਹਿਕਾ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ੋਨਘਰਘਰਾ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਕਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਵਿਟਸਤਾ ਨਦੀਆਂ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਣੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: ਦ੍ਰੋਣੀ, ਵਟਾ ਨਦੀ, ਧਾਰਾ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਨਦੀ। ਗੋਕਰਣ, ਗਜਕਰਣ, ਪੁਰਸ਼ੋत्तਮ, ਦੁਆਰਕਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਤੀਰਥ, ਅਰਬੁਦਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ—all are sacred. ਮਣਿਮਤੀ, ਗਿਰਿਕਰਨਿਕਾ, ਧੁਤਪਾਪਾ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ—all are holy. ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਅਣੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮਹਾਕਾਰਾ ਤੀਰਥ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਮੇਖਲਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਮੰਡੋਦਰੀ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਚੰਪਾ ਨਦੀ ਵੀ ਹਨ। ਸਮਲਨਾਥ, ਮਹਾ ਸ਼ਾਲਾ ਨਦੀ, ਚਕਰਵਾਕ, ਚਰਮਕੋਟਾ ਅਤੇ ਜਨਮੇਸ਼ਵਰ—all are sacred. ਅਰਜੁਨ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸ਼੍ਰਿਸ਼ੈਲ, ਸ਼ੈਵ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਹ—all are holy. ਮਹੇਂਦਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਾ ਵੀ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਿਤਰ ਦਾਨ ਸਦਾ ਅਣੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਤੁੰਗਭਦਰਾ ਅਤੇ ਭੀਮਰਥੀ ਨਦੀਆਂ, ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੇਨਾ, ਕਾਵੇਰੀ, ਕੁਡਮਲਾ ਨਦੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਤੀਰਥ ਤ੍ਰਿਸੰਧਿਆ—all are sacred. ਤ੍ਰਯੰਬਕਾ ਤੀਰਥ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਤਰ ਦਾਨ ਸੌ ਮਿਲੀਅਨ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪਾਪ ਸੌ ਗੁਣਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀਪਰਣੀ, ਤਾਮ੍ਰਪਰਣੀ, ਜਯਾ, ਮਤਸ੍ਯ ਨਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਧਾਰਾ—all are holy. ਭਦ੍ਰਤੀਰਥ, ਪੰਪਾ, ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਇਲਾਪੁਰਾ—all are renowned. ਅੰਗਭੂਤਾ, ਅਮਰਡਕਾ, ਆਲੰਬੂਸ਼ਾ, ਅਮ੍ਰਤਕੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਏਕੰਭਕਾ—all are sacred. ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸ੍ਰਾਧ, ਦਾਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਦਾਨ ਲਈ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਯਾਦ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਅਣਗਿਣਤ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।