ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਨਰ ਕੀੜਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਚੁਟੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਇੰਨੀ ਖ਼ਸਤਾਹਾਲ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਕੰਬਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਚੁਟੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਦਾ, "ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਕਮਰ ਤੋਂ ਪਤਲੀ, ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਚੌੜੀ, ਛਾਤੀ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈਂ।" ਉਹ ਚੁਟੀ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਸੁੰਦਰ ਪਿੱਠ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮਿੱਠਾ ਹੱਸਦੀ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਜੀਭ ਖੂਬ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੇ ਚੀਨੀ-ਗੁੜ ਵਰਗੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਨਰ ਕੀੜਾ ਆਖਦਾ, "ਤੂੰ ਜਦ ਮੈਂ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਦ ਖਾਂਦੀ ਹੈਂ; ਮੈਂ ਨ੍ਹਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਨ੍ਹਾਂਦੀ ਹੈਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਡਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।" ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ, "ਸੋਹਣੀਏ, ਦੱਸ, ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?" ਚੁਟੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ, "ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਉਹ ਆਖਦੀ, "ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੋਦਕਾ ਪਾਊਡਰ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਜਲਦਾ ਰਿਹਾ।" ਨਰ ਕੀੜਾ ਮਾਫੀ ਮੰਗਦਾ, "ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਸੋਹਣੀਏ, ਮੈਂ ਉਹ ਪਾਊਡਰ ਉਸਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀਏ।" ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦਾ, "ਮੈਂ ਦੁਬਾਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਧਰਮਵਤੀਏ। ਮੈਂ ਸੱਚ ਮੰਨ ਕੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਛੁਹਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੁਟੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਚੁਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਮਝਣ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਉਸਨੂੰ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਦਿਆ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ। ਉਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ 'ਚਕ੍ਰ' ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ (ਦ੍ਵਿਜ) ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸੱਚ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਨਾਮ-ਕਿਰਤ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹਨਾਂ ਚ ਬਚਨ ਹੋਇਆ, "ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੁਦਰੀਦ੍ਰ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਸਨ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੋ?" ਉਹ ਪਿਤਾ ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਅਧਰਮ ਹੈ," ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਗਰੀਬ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਥੇ ਧਰਮ ਕੀ ਹੈ? ਜਿਉਂਦੇ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰਾਹ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਨ ਲਈ ਕੀ ਉਪਾਏ ਸੋਚਿਆ?" ਪਿਤਾ ਆਖਦੇ, "ਇਹ ਜੋ ਧਨ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਇਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਸਵੇਰੇ ਪਾਠ ਕਰੋਗੇ, ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇਵੇਗਾ।" "ਕੁਰੂਜਾਂਗਲ ਦੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਨੌਕਰ, ਕਾਲੰਜਰ ਦੇ ਹਰਣ, ਤੇ ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਸੱਤ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀ—ਇਥੇ ਅਸੀਂ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ।" ਇਹ ਗੱਲ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਧਰ, ਬੁੱਢਾ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਨਘ ਵੈਭਰਜਾ ਨੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਕਰ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਨਾਰਦਨ ਉਸ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। "ਚੁਣ ਲੈ, ਭਲੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਚਾਹੇ," ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ, ਧਰਮਵਾਨ, ਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋਵੇ।" "ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਮਝ ਸਕੇ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ।" "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਤੇ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਫੇਰ, ਉਸ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ—ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ, ਜੋ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਲਵਾਨ, ਸਭ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਯੋਗੀ-ਰੂਪ ਰਾਜਾ ਚੁਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਖੇਡ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੱਸ ਪਿਆ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਚੁਟੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਅਚਾਨਕ ਹੱਸ ਕਿਉਂ ਪਏ? ਮੈਨੂੰ ਹੱਸਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ?" ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਸੋਹਣੀਏ, ਇਹ ਹਾਸਾ ਚੁਟੀ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਵਾਸਨਾ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।" "ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸੁਚੱਜੀ ਹੱਸਣ ਵਾਲੀਏ। ਇਹ ਆਮ ਨਹੀਂ ਸੀ।" ਫਿਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ, "ਅੱਜ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਂ ਹੀ ਹੱਸਿਆ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜੀਊਂਗੀ। ਇੱਕ ਮਾਣਵ ਚੁਟੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ?" "ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੱਸਿਆ ਹੈ—ਹੋਰ ਕੀ ਕਹੀਏ?" ਰਾਜਾ, ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਉਸਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਵੇਰੇ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਟਹਿਲਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ…" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਮਗਰੋਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ, ਸਵੇਰੇ, ਰਾਜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਖਦਾ, "ਅਸੀਂ ਉਹ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਨੌਕਰ, ਕਾਲੰਜਰ ਦੇ ਹਰਣ, ਤੇ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਸੱਤ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਆ ਗਏ। ਬਾਭਰਵਯ, ਜੋ ਕਾਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਾਂਚਾਲਾ ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਹਜੇ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ।