ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਚੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਉੱਤਮ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਰਾਵਣ ਦੀ ਗਲਵਕੜੀ ਵਾਲੀ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਉਹ ਸਭਾ ਚਮਕ ਉਠੀ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਰਗਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਉਜਲਾ, ਉਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਠੇ ਗੂੰਜਦੇ ਸ਼ੋਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਅਗਨੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਹਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋਈ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ," ਤੇ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਇਕ ਵੱਡਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਉਠਿਆ, ਜਿਥੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਦਾਨਵ ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਯੁੱਧ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਮਿਲੇ, ਵਾਕਈ ਅਦਭੁਤ ਸੀ—ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਨਮਰਤਾ, ਸਭ ਮਿਲ-ਝੁਲ ਕੇ ਰਚੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਰਥ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਹਾਥੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਪਏ। ਗਦਾਂ ਸੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਤੀਰ ਉੱਡੇ, ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚੇ, ਤੇ ਮੁਗਦਰ ਪੈਂਦੇ ਗਏ। ਉਹ ਯੁੱਧ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਭੈ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਘੜੀ ਹੋਵੇ। ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਂ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਪਹਾੜ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਕ੍ਰਮਣ ਹੋਣ ਤੇ, ਜੋ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਦੇਵਤੇ, ਮੁਰਝਾਏ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਬਰਛਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਚਕਨ-ਚੂਰ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛਾਤੀ ਟੁੱਟੀ, ਦੇਵਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਖਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੂਨ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਵਿਚ ਘਿਰੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਕੀਤੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਯਾ ਵਿਚ ਫਸੇ, ਉਹ ਹਿਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆ ਤੇ ਨਿਰਹਥਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਵਰਗੇ ਲਗ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਨ-ਹੀਨ ਹੋਣ। ਇੰਦਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਡਰਾਉਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਕੱਟਦਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਨੇ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਦਾਨਵ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤਮਸੀਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਲਪੇਟ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਰੁਹੂਤ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਣੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ, ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਹਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕੇ। ਮਾਯਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਤਮ ਦੇਵਤੇ, ਉੱਨਤ ਉੱਨਤ ਯਤਨ ਕਰਦੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਵਿਖੇੜੇ ਤੇ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਤੋਂ ਖੋਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ, ਪੰਖ ਕੱਟੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਦੈਤਿਆ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਗਾੜਾ, ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਗਾ, ਲਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਆਪ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮਾਯਾ ਨੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਮਾਯਾ ਬਣਾਈ, ਤਮਸੀਕ ਤੇ ਪ੍ਰਜਲਿਤ, ਜੋ ਔਰਵਾ ਅੱਗ ਤੋਂ ਉਪਜੀ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਮਾਯਾ, ਮਾਯਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਗਈ; ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਫੌਰਨ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਔਰਵਾ ਮਾਯਾ ਦੇ ਦੁਖ ਤੇ ਸਾੜੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਗਏ, ਜੋ ਠੰਡਕ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਵਾ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਾੜੇ, ਮਨ ਖੋਹੇ, ਦੇਵਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਸ਼ਰਣ ਲੱਭਦੇ, ਵਜਰ-ਧਾਰੀ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਫੌਜ ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਮਾਯਾ ਵਿਚ ਲਪੇਟੇ ਹੋਈ, ਵਰਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਤੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: "ਇੰਦਰ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਰਿਸ਼ੀ ਔਰਵਾ ਨੇ, ਭਾਰੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ, ਪੂਰਵ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ blazing sun ਵਾਂਗ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: 'ਮਾਨਯੋਗ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ, ਇਹ ਵੰਸ਼ ਜੜ ਤੋਂ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।' ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹੋ, ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਲੜੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯਾ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲੈ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਖਤਾਈ ਵਿਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ, ਬਹੁਤ ਲੜੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਇਕੱਲੇ ਹਨ, ਸੰਤਾਨ ਤੋਂ ਖਾਲੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਜੜ ਕੱਟੀ ਹੋਈ, ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ, ਤਪ ਵਿਚ ਉੱਤਮ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਰਹਿ ਗਏ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰੋ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਓ। ਆਪਣੀ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਸਰੀਰ ਬਣਾਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਝਟਕਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ ਤੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ: ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਅਭਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਥਾ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ—ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨਿਭਾਉਣ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ-ਮੂਲ ਤੇ ਜੀਵਨ— ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਸਕਦੀ। ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਿੰਨ ਮਾਰਗ ਹਨ; ਪਰ ਸਾਡੇ ਲਈ, ਜੋ ਅਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਤਪਸਵੀ ਜੀਵਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਜੀਵਦੇ, ਜੋ ਹਵਾ 'ਤੇ ਜੀਵਦੇ, ਜੋ ਦੰਦ ਨਾਲ ਪੀਸਦੇ, ਜੋ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਪੀਸਦੇ, ਤੇ ਜੋ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪ-ਤਾਪ ਸਹਿੰਦੇ— ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡੀ ਮਾਯਾ, ਤਪ, ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਜੰਗ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮਾਯਾ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿਚ, ਇਕ ਵਧੀਆ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਯੁੱਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਭਰਦੀ ਹੈ।