ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਸੱਤ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪ ਰਹੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਸਰੀਰ ਰਹਿਤ, ਪਰਮ ਅਸਥਿਤ, ਤੇ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਯੂ ਹੀ ਹੈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਰੂਪ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਿਆ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵੱਲ ਵਗਾਇਆ। ਮਾਰੁਤ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਗਣ, ਚਮਕਦਾਰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਅਜਹੇ ਲੱਗਦੇ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਕਚਚੀ ਖਾਲ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਗਾੜ੍ਹ ਜਹਿਰੀਲਾ ਜਲ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜਾਂ, ਚੱਟਾਨਾਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਣ ਦੈਤਿਆ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਸਤੇ ਆਏ। ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ, ਜੋ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਪਦਮਨਾਭ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਾਰੇ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਮਧੁ ਦਾ ਵਧੀ, ਹੋਮਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰ ਭੂਮੀ, ਜਲ, ਆਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਜੀਵ ਹਨ; ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਗਦਾ ਨੂੰ ਫੜਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਕਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਸੁਆਮੀ, ਸੱਪ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਹਥਿਆਰਾਂ, ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਹ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਇਜ, ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ, ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਮੂਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ, ਉਹ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਬਾਰੰਬਾਰ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਵਜਰ ਰੇਖਾ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਹੋਇਆ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੋਰਨੀ, ਤਾਕਤਵਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੰਡਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ, ਫੂਲਿਆ ਛਾਤੀ, ਚੰਦ ਦੀ ਠੰਢੀ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮਣੀ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਾਗ ਦੀ ਲਪੀਟ ਸਜਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਢੱਕ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਕਲਿਉਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨੀਲੇ, ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਝੰਡੇ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਬਲੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਰੁਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਸੁਵਰਣ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਸੁਪਰਣ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਣ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ। ਉਹ ਸਭਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਵਾਣ ਨੇ ਗਲ ਲਾਇਆ, ਵੈਵਸਵਤ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਚੰਦ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਉਹ ਯੁੱਧ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ, ਹਵਾ ਦੇ ਝੋਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਬਲੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀਤ ਹੋ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਲਈ ਉਠੀ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ," ਤੇ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਨ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭਿਆਨਕ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ। ਦਾਨਵ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਟਕਰਾਏ। ਉਹ ਯੁੱਧ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਸੀ। ਰਥ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਪਏ। ਗਦਾਂ ਸੁੱਟੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ, ਤੀਰ ਉੱਡ ਰਹੇ, ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣੇ ਜਾ ਰਹੇ, ਤੇ ਮੁਗਦਰ ਸੁੱਟੇ ਜਾ ਰਹੇ। ਉਹ ਯੁੱਧ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭੈ ਫੈਲਾਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਲਯ। ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੁੱਟੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ ਸਨ, ਦੇਵਤੇ ਲਚਕ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਥੱਕ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿੱਢੇ ਹੋਏ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗਦਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਚੂਰ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਛਾਤੀਆਂ ਤੋੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਦੇਵਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਖੂਨ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਵਲੋਂ ਅਸਹਾਇ ਬਣੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਅਸੁਰਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਕੇ, ਐਵੇਂ ਲੱਗੀ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਜਿਵੇਂ ਜਾਨ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਇੰਦਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਜਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਗਿਆ। ਮੁੱਖ ਦੈਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਵੱਡੀ ਦਾਨਵ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਮਸੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਰੁਹੂਤ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ, ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਮੋਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ, ਜਤਨ ਨਾਲ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਏ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਲੱਗ ਪਏ।