ਉਹ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਸਰਪਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਹਟੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁਕੇ, ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਰਖਿਆ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲੱਗੇ—ਤੇ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਅੰਬਰ ਦੀ ਚਮਕ ਬੁਝੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ। ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਈ। ਭਿਆਨਕ ਬੱਦਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਗੁਚਿਆਂ ਨਾਲ, ਡਰਾਉਣੀ ਗਰਜ ਨਾਲ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਸਮਾਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਪਾਣੀ, ਬਿਜਲੀ, ਵਜਰ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਵਾ, ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਸੰਕੇਤਾਂ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਚਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਵਿਹਾਰ-ਯਾਨ ਉਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਚਾਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਡਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰੂਪ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਲ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਸੀ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਮਲਿਨ ਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਦਿਸਣ ਲੱਗੀ; ਕੁਝ ਵੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਗੁਚਿਆਂ ਵਿਚ ਲਪੇਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਕਾਲੀ ਨੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਣ ਲੱਗੀ; ਆਸਮਾਨ ਚਮਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਜ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਡਰਾਉਣੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਲਪੇਟਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਗੁਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ—ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਾਲਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਵਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਸਰੀਰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਪੀਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧੂੰਏ ਤੇ ਛਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ, ਤੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉਭਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਡੇ, ਵਾਲ ਪੱਗ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨੰਦਕਾ ਤਲਵਾਰ, ਤੇ ਤੀਰ ਵਿਸ਼ੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਪਹਾੜ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਜੜ, ਭਾਗ ਦਾ ਰੁੱਖ, ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਸੀੰਗ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਸਤਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਉੱਡਦਿਆਂ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਰਮਿਆ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ, ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਗਣ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲਿਆ, ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤਨਾ, ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਮਕ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਨਿਵ ਪਾਤਾਲ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ, ਸਿੰਹ-ਸਮਰਾਟਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਾਂ ਨਾਲ ਪਸਾਰਿਆ, ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ। ਉਹ ਗੁਣ ਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਅੰਤਹੀਣ ਪਾਣੀਆਂ, ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਅਹੰਕਾਰ ਫੇਨ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਗੁਚਾ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਬਲਦਾ, ਉੱਡਦਿਆਂ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਪਸਾਰਿਆ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੁੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਮਛੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਸ਼ੰਖ-ਕੁਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਭਵਰ, ਵੱਡਾ ਵ੍ਹੇਲ ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਰੁੱਖਾਂ, ਬੇਲਾਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਲ-ਜੰਤੂ, ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂ-ਦੀਪ, ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ। ਉਹ ਅੱਠ ਵਾਸੂਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਹਾਂ-ਸਮੁੰਦਰ, ਅਸੰਖੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਸੁਪਰਨ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੇਵਿਆ। ਉਹ ਦੈਤ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਯਕਸ਼, ਸਰਪ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਜਲ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ, ਚਮਕ ਤੇ ਭਾਗ ਨਾਲ ਵਿਖਰਿਆ, ਸਮੇਂ, ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਪ੍ਰਲੈ ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਚਾਲਾ। ਉਹ ਯੋਗ ਦਾ ਅੰਤਹੀਣ ਸਮੁੰਦਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਵਰ ਦਿੰਦਾ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਦਇਆਲੂ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦਿੰਦਾ, ਹਰਯਸ਼ਵ ਦੀ ਰਥ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਝੰਡਾ ਹੇਠ ਸੇਵਿਆ। ਉਹ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅੰਤਹੀਣ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਮੇਰੂ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ। ਉਹ ਤਾਰਿਆਂ, ਅਜਬ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ, ਉਸ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਦੈਤਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰ ਚੁਕੇ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ੀ, ਸੰਸਾਰ-ਵਿਆਪਕ ਰਥ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੈਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਸ ਰੱਖਿਅਤ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੱਭਿਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਆਖਿਆ: "ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜਾਓ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੋਵੇ, ਡਰੋ ਨਾ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ।" "ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਜਿੱਤ ਲਏ ਗਏ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸ ਹੋਣ।" ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਦੇਵਤਾ ਅਜੈ ਨੰਦ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੱਖਿਆ ਹੋਵੇ; ਫਿਰ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਮਿਟ ਗਏ। ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਵਾ ਵਗਣ ਲੱਗੀ, ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਤੇ ਚੰਦ ਸਹੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ। ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਟਕਰਾਅ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਦੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਰਸਤੇ ਸਾਫ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਵਯ ਵਰਗ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ। ਨਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਉਚੀ ਉਚੀ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨੇ ਹਵਨ-ਸਾਮਗਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੇ, ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹੋ ਗਈ।