ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੁਣ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਥਾਹ ਹੈ। ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਜੋ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਨਾਰਾਇਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹੀ ਨਾਰਾਇਣ, ਹਰੀ ਬਣ ਕੇ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਾਯੂ, ਸੋਮ, ਧਰਮ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵੀ ਹੈ। ਹਰ ਜੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ, ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣਨ ਲਈ, ਮਹਾਬਲੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ—ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ—ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਸਕਣ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਉਸ ਪਹਿਲੇ ਜੀਵ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਨੂਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉੱਚੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਬਣਾਈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮ, ਜੋ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਾਰਕਾਮਯ ਨਾਮ ਦੀ ਇਕ ਮਹਾਨ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦਾਨਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ, ਭੱਜਦੇ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਖਵਾਲਾ ਲੱਭਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਆਸਮਾਨ ਐਵੇਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਬੁਝੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੀ ਲਾਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਢੱਕ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿ ਲੁਕ ਗਏ। ਭਿਆਨਕ ਬੱਦਲ, ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਤੂਫਾਨੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਬਿਜਲੀਆਂ, ਵਜਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਆਸਮਾਨ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਹੰਗਮ ਰਥ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਅਕਾਰ ਖੋ ਬੈਠਦੇ ਹਨ—ਇਹੀ ਆਗਾਮੀ ਵਿਪਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸੁਸਤ ਤੇ ਨਿਰਜੀਵ ਲੱਗਣੀ ਲੱਗੀ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਦੱਸੋ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਕਾਲੀ, ਕਾਲ ਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਆਈ; ਆਸਮਾਨ ਚਮਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਡਰਾਉਣਾ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਢੇਰ ਫੜ ਲਏ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ—ਹਰੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਾਲਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵਰਖਾ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਵਾਲ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਤੰਤੂਆਂ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਦੇਹ ਕਾਲੀ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਪਿੳੁਂਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਛਾਂ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਪਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਡੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮਕੁਟ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਨੰਦਕਾ ਤਲਵਾਰ ਸੀ, ਤੇ ਤੀਰ ਜਿਹੜੇ ਜਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ—ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪਹਾੜ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰੱਖਤ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਿੰਗ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਸਜੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਅਨੇਕ ਉੱਡਦੇ ਮਹਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਬੱਦਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ, ਮਹਾਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਉਗਣ ਵਾਲੀ ਜੜ੍ਹ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੱਤੇ ਸਨ, ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਦੈਤ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤਣਾ, ਮਾਨਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਾਤਾਲ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪੰਖੀ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਨੇਕੀ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਅੰਤਹੀਣ ਪਾਣੀਆਂ, ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਅਹੰਕਾਰ ਉਸ ਦੀ ਝੱਗ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਫਣਦਾ, ਉੱਡਦੇ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ, ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੇ ਘਰਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਭਵਰ, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਮੱਛ। ਉਹ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਬੇਲੀਆਂ ਅਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਜਲ-ਘਾਸ, ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂ ਮਹਾਦੀਪ, ਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦਾ ਨਗਰ ਸੀ। ਉਹ ਅੱਠ ਵਸੂਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ, ਅਣਗਿਣਤ ਸ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੁਪਰਣ ਵਾਯੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਦੈਤ, ਰਾਖਸ, ਯਕਸ਼, ਸੱਪ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਜਲ-ਚਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਦਾ ਧਣੀ ਸੀ। ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਯਸ਼, ਚਮਕ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਰੌਣਕਮਾਨ, ਸਮੇਂ, ਯੋਗ-ਤਾਕਤ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ, ਪ੍ਰਲਯ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਫਣਦਾ। ਉਹ ਯੋਗ ਦਾ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਮੰਗਲ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਹਰਯਸ਼ਵ ਦੇ ਰਥ ਤੇ ਸਵਾਰ, ਤੇ ਗਰੁੜ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਗ੍ਰਹਿ, ਚੰਦ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਸੱਪ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅਣੰਤ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ। ਉਹ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਅਦਭੁਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਉਸ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਾਰੇ ਹੋਏ, ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਮਕਾਇਆ, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣਿਆ।