ਇਹ ਕਥਾ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਲੋਟਸ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੇਸ਼ੇ, ਜੋ ਕਿ ਲੋਟਸ ਦੇ ਕੇਸਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖਣਿਜ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਇਸ ਲੋਟਸ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਪੱਤੀਆਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਖੇਤਰ ਹਨ ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭੂਮੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਟਸ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੈਤ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਉਹ ਮੂਲ ਤੱਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਟਸ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਉਸਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਲੋਟਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ 'ਪੁਸ਼ਕਰ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨੀ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਨਾਲ, ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਲੋਟਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਪਾਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਵਰੁਣ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ, ਲੋਟਸ ਵਿਧੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਸਨ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਘਨ ਆਇਆ: ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਮਧੁ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਕੈਟਭਾ ਵੀ ਜਨਮਿਆ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਮਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਤਮੋਗੁਣੀ ਦੈਤ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੈਵੀ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦਾਰ ਸਫੈਦ ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੇ ਮੋੜਿਆਂ, ਮੁਕੁਟਾਂ, ਕੰਨ-ਬਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਂਹ-ਬੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੌੜੀਆਂ ਤੇ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੀਆਂ, ਛਾਤੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਬਾਂਹਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਉਹ ਚਲਦੇ ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਤ ਪਹਾੜ ਹੋਣ। ਉਹ ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਚਿਹਰੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਰੱਖਦੇ ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਉਚਕਾ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਹਰਿ, ਜੋ ਮਧੁ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਲੋਟਸ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਿਹਰੇ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ—ਦੇਵਤੇ, ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਮਨੋਜਾਤ, ਦੈਤ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਦੈਤ, ਜੋ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਲੋਟਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਚਿੱਟਾ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਹੈਂ? ਆ, ਅਸੀਂ ਲੜਾਈ ਕਰੀਏ! ਤੂੰ ਇਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਅਸਹਾਇ ਹੈਂ।" "ਤੇਰਾ ਮੂਲ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ? ਤੇਰਾ ਰਚਣਹਾਰ ਤੇ ਰਖਿਆਕਰਤਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਕਿਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ?" "ਉਸਨੂੰ ਲੋਕ ਇੱਕ ਮਾਤਰ, ਅਥਾਹ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੇ ਨਾਮ ਸਮਝੋ।" "ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਅਸੀਂ ਹੀ ਰਜਸ ਤੇ ਤਮਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਹੀ ਰਜਸ ਤੇ ਤਮਸ ਦੇ ਬਣੇ ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ, ਧਰਮੀ ਪਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ, ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪ ਲੁਕਵੇਂ ਹਾਂ।" "ਸੰਸਾਰ ਸਾਡੇ ਕਾਰਨ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੇਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤਣ ਔਖੇ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਹੀ ਕਾਰਣ, ਇੱਛਾ, ਯਜ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਗ, ਯਸ਼, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ।" "ਮੇਹਨਤ ਤੇ ਯੋਗ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਮਿਲਾਪ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ; ਉਸਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮੈਂ ਸਤਵ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।" "ਉਹ ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਜੋਗ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਿਸਨੂੰ ਜੋਗ ਤੇ ਸਤਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਰਜਸ ਤੇ ਤਮਸ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।" "ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਸਤਵਿਕ ਤੇ ਹੋਰ—ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਛੁੱਟ ਕੇ, ਦੋ ਮੋਟੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਉੱਡਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਦਮਨਾਭ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ; ਸਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰੋ, ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਫੇਲਦੀ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਆਏ ਹਾਂ।" "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਵਰ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਅਦਭੁਤ ਦੇਵ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ!" ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਦੱਸੋ, ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਲੁਕ ਕੇ ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹੋ?" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਮੌਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਵਾਲੇ! ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਮੌਤ ਮਿਲੇ।" ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਹੋਵੋਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਪਰਮ ਦੇਵ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਜਸ ਤੇ ਤਮਸ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਯਮ ਤੇ ਯਮੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਰਾਨ ਨਾਲ churn ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਲੋਟਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਤਾ ਹੈ, ਬੜੀ ਤੇਜਤਾ ਨਾਲ, ਬਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।