ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਛਾਤੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਮਲ ਉਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸੜਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਯਜਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੁਰਣ-ਚੰਦ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਕਈ ਕੋਸਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਤੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਚਿਆ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਰਜਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਮਲ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗਿਆਨ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਨਾਰਾਯਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਦਮਾ, ਰਸਾ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਮਲ ਦੇ ਤੱਤ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਉਹ ਦਿਵਯ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਹਨ: ਹਿਮਵਤ, ਮੇਰੂ, ਨੀਲਾ, ਨਿਸ਼ਧ, ਕੈਲਾਸ, ਮੁੰਜਵਾਨ, ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰ, ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਰ, ਉਦਯ, ਪਿੰਜਰਾ, ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਸਤਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਚਾਹੀਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਕਾਰ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਯਜਨ ਕਰਮ ਹੋਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਗਦਾ ਹੈ; ਸੈਂਕੜੇ ਦਿਵਯ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਮਲ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੇਸ਼ੇ, ਜੋ ਪਤਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖਣਿਜ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਕਮਲ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ, ਹੇ ਮਾਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਔਖੇ ਖੇਤਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭੂਮੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੱਤੀਆਂ ਹੇਠਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੈਤਾਂ, ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ "ਉਸ ਤੱਤ" ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਧਰਤੀ ਜੋ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਜਲ-ਸਰੋਵਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ خاطر, ਕਮਲ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ "ਪੁਸ਼ਕਰ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਵਿਦਵਾਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਦੀ ਪਧਤੀ ਨੂੰ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ—ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ, ਅਦਵਿਤੀਯ, ਤੇਜਸਵੀ ਵਰੁਣ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਹਲਕੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਸਵੈ-ਜਨਮ, ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਿਛੌਣਾ—ਕਮਲ ਪਧਤੀ—ਰਚਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਪਕ ਸੀ। ਇਸ ਤਪस्या ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਘਨ ਆਇਆ: ਮਹਾਂ ਦੈਤ ਮਧੁ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਕੈਟਭਾ ਵੀ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਰਜ ਅਤੇ ਤਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਤਮੋਗੁਣੀ ਜੀਵ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵਿਘਨਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਦਿਵਯ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿੱਟੇ, ਭਿਆਨਕ ਦੰਦ, ਉੱਚੇ ਮਕੁਟ ਅਤੇ ਕੰਨ-ਬਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਂਹ-ਬਾਂਹ ਅਤੇ ਕੰਗਣ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ, ਤਾਮਰ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੀਵੰਤ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਚਿਹਰੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ, ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਡਰਾਉਣੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਉਠਾਉਣ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਰੱਖਦੇ, ਅਤੇ ਹਰੀ, ਮਧੁ-ਨਾਸਕ, ਜੋ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਜਾਪਦੇ। ਉੱਥੇ, ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸਾ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ ਘੁੰਮਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸੰਸਾਰ, ਮਨ-ਜਨਮ, ਦੈਤਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਦੈਤ, ਤੇਜਸਵੀ, ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਮਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠਾ, ਚਿੱਟਾ ਪੱਗ ਪਹਿਨਿਆ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸੰਜਮ ਕਰਦਾ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੋਹਿਤ? ਆ, ਅਸੀਂ ਲੜੀਏ! ਤੂੰ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅਸਹਾਇ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਕਿਸ ਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹੈਂ, ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ? ਤੇਰਾ ਸਰਜਕ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਰਖਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?" "ਉਹ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ 'ਏਕ' ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਗਾਧ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ; ਉਸ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਨਾਂ ਸਮਝੋ।" "ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਅਸੀਂ, ਰਜ ਅਤੇ ਤਮ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਡੁੱਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਅਸੀਂ ਰਜ ਅਤੇ ਤਮ ਦੇ ਬਣੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਔਖੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।" "ਸੰਸਾਰ ਅਸੀਂ ਡੁੱਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਔਖੇ ਹੋਈਏ; ਅਸੀਂ ਹੀ ਕਾਰਣ, ਇੱਛਾ, ਯਜਨ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਂ।" "ਜਿੱਥੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਉਲਾਸ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ।" "ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਯੋਗ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਮੈਂ ਸਤਵ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ।" "ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, 'ਯੋਗ' ਅਤੇ 'ਸਤਵ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਰਜ ਅਤੇ ਤਮ ਦਾ ਸਰਜਕ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।" "ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਸਤਵਗੁਣੀ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਵਸ਼ ਕਰੇਗਾ।" "ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਈ ਕੋਸਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਮਲ, ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ, ਨਦੀਆਂ, ਦੈਤ, ਅਤੇ ਸਰਜਕ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।