ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਅਰਧਾ ਸਰੀਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਘੁਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਤ ਵਿਚ ਵੀ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਜਗਮਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਇਆ?" ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ, ਉਹ ਮੁੜ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੜ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਜਾਣਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼ਰਮ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ ਸਨ ਤੇ ਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੋਰ ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਵੀ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਵਰਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਸਨ; ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ, ਪਰ ਪੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਮੁੜ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਵਟ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਅਸਮਾਨ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦਾ ਮਨ ਅਚੰਭੇ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਬੱਚੇ ਵੱਲ ਡਿੱਠ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਕੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, "ਇਹੀ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਸੀ," ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਡਰ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਦੋਂ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਗੰਭੀਰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ, "ਆਇਆ, ਬੱਚੇ, ਜੋਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਇਆ।" "ਡਰ ਨਾ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਇੱਥੇ ਆ ਜਾ, ਕੋਈ ਡਰਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।" ਐਸਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਜੋ ਥਕਿਆ ਅਤੇ ਦੁੱਖੀ ਸੀ, ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਉਮਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ?" "ਤੇਰਾ ਇਹ ਵਿਵਹਾਰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ; ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਸੰਬੋਧਦੇ।" "ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਐਸੇ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ? ਕੌਣ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਆਖ ਕੇ, ਮੌਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ?" ਇਹ ਗੱਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੂੰ ਮੁੜ ਭਗਵਾਨ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਬੋਧਿਆ। "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹਾਂ, ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਤੇਰਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜੀਵਨ-ਦਾਤਾ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ?" "ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਪੂਜਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੁੱਲ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਤਮਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਬੇਅੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।" "ਹੋਰ ਕੌਣ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਹਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਜੋਗ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਿਆਂ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਮਾਦ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੱਸਿਆ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇਹ ਮਾਇਆ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਿਦੋਸ਼—ਤੂੰ ਇਸ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ?" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮਨਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈਂ—ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਡਿਗਣ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਰੰਗ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਯਜਨ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਅੱਗ ਹਾਂ, ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ।" "ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸ਼ਕ੍ਰ ਹਾਂ; ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਾਲ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਯੁਗ ਦਾ ਜੋਗੀ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵੀ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਸੱਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤarks਼ਯ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਮੌਤ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਾਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ; ਮੈਂ ਧਰਮ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਹਾਂ, ਹਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ।" "ਮੈਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਨਦੀਆਂ ਹਾਂ, ਖੀਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ; ਜੋ ਪਰਮ ਸਤ ਹੈ—ਮੈਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਸਾਂਖਯਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਜੋਗ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਜੋਤ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹਵਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਪਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਦੱਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਵਰਖਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਚੰਦਰਮਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਬੱਦਲ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਹਾਂ; ਖੀਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਅਗਨਿ ਰੂਪ ਹਾਂ।" "ਭਸਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਪਰਮ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਲਕੜੀ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਹੁਣ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ ਹਾਂ; ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈਂ—ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਸਮਝ; ਸੰਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।" "ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਸਮਝ ਲੈ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼, ਸੱਚਮੁੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।