ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਹੋਮ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਸ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਮਾਧਿਅਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ ਮਨੁੱਖ ਖਾਵੇ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ? ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਸੁ ਪਿਤਰਾਂ ਹਨ, ਰੁਦ੍ਰਾ ਦਾਦਾ ਹਨ, ਪਰ-ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਵੀ ਹਨ। ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਮਾਧਿਅਮ ਹਨ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖ ਕੇ ਇਹ ਭੋਜਨ ਪਿਤਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ; ਪਿਤਰਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਨਾਮ, ਵੰਸ਼, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਜੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੂਰਨ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਭੋਜਨ ਅਮਰਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਮਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਪਸ਼ੂ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਘਾਸ; ਜੇ ਯਕਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ; ਜੇ ਸੱਪ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਹਵਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਨਵ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ ਭੋਜਨ ਮਾਇਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭੂਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ ਲਹੂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ; ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਆਨੰਦ ਮਾਣਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਨਾਰੀ ਪ੍ਰੇਮ, ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ, ਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਸਿਹਤ—all ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਫਲ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਫੁੱਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਫਲ ਹੈ; ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਗਿਆਨ, ਸੁਵਰਗ, ਮੋਖ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ—all ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਰਾਹੀਂ ਮੋਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, “ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਪੰਜ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਰਾਹੀਂ ਕਿਵੇਂ ਉੱਚਤਮ ਜੋਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇ? ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?” ਕੁਰੁਖ਼ੇਤਰ ਵਿਚ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣੋ: ਸ਼ਵਸਰਪ, ਕ੍ਰੋਧਨਾ, ਹਿੰਸਰਾ, ਪਿਸ਼ੁਨਾ, ਕਵੀ, ਵਾਗਦੁਸ਼ਟ, ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰਵਰਤਿਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਰਗ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਣੇ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਕਾਲ ਆ ਗਿਆ। ਵੱਡਾ ਸੁਕਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਗਰਗ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਇਕ ਦੂਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, “ਆਓ, ਇਸ ਪੀਲੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਈਏ।” ਜਦ ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਨ ਦੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਮਾਰਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਰੀਏ।” ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਗਾਂ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ, ਇਹ ਪਾਪ ਹੈ।” ਪਰ, ਪਿਤਾ-ਭਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੇ, ਉਹ ਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ, ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਅਤਿਥੀ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਲਈ। ਐਸੇ ਹੀ, ਇੱਕ ਨੂੰ ਅਤਿਥੀ ਬਣਾਕੇ, ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਰਸਮ ਕੀਤੀ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ। ਜਦ ਗਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੱਛਾ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਜਦ ਗਾਂ ਨੂੰ ਬਾਘ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, “ਇਹ ਵੱਛਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਗਾਂ ਖਾਦੀ ਗਈ; ਪਰ ਉਹ ਸੱਤ ਤਪਸਵੀ, ਵੈਦਿਕ ਸ਼ਕਤੀ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਕਰੂੜ ਕਰਤੂਤ ਵਿਚ ਨਿਡਰ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾਸਪੁਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਏ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ, ਪਿਤਾ-ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ। ਕ੍ਰੂੜ ਕਰਤੂਤ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਕਰੂੜ ਸੀ। ਪਰ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਏ; ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਮੁੜ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸੱਤ, ਯਾਦ ਵਾਲੇ, ਕਾਲੰਜਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਨੀਲਕੰਠ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਪਿਤਾ-ਭਗਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਹਿਰਨ ਬਣੇ। ਉਥੇ ਵੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਗਏ। ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਸੱਤ ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਬਣੇ, ਜੋਗ ਵਿਚ ਨਾਮ ਅਤੇ ਕਰਤਬ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਸੁਮਨਾ, ਕਮੁਦਾ, ਸ਼ੁੱਧਾ, ਛਿਦਰਦਰਸ਼ੀ, ਸੁਨੇਤ੍ਰਕਾ, ਸੁਨੇਤ੍ਰਾ, ਅਤੇ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੋਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਜੋਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਅਤੇ ਘੱਟ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਬਾਗ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡਦੇ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਾਲੇ, ਪਾਂਚਾਲਾ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਏ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਿਤਾ-ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕੀਤਾ, ਪਿਤਾ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰੇਮ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਦੋ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣੇ; ਪਰ ਇੱਕ, ਵਿਭਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਦੱਤਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਕੰਡਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸੁਬਾਲਕਾ ਸਨ; ਬ੍ਰਹਮਦੱਤਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤ ਉਸ ਦਾ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ। ਪਾਂਚਾਲਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸ਼ੂਰ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਜੋਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਦੇਵਲਾ ਦੀ ਧੀ, ਸੰਮਤੀ, ਕਪਿਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਹ ਪਿਤਰ-ਕਰਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਵाणी ਵਾਲੀ ਹੋਈ; ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਰਾਜਾ ਬਾਗ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਕੀੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਝਗੜੇ ਨਾਲ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰ-ਕਰਮ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਅਤੇ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਆਤਮਾ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।