ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮਾਇਆਕ ਲਾਭ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਹਾਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਛੋਟੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨੀਚ ਚਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਕੇਵਲ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਅਧਰਮ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹਤਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵਰਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਤ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦਈ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ, ਨੇਕ ਜਾਂ ਸੱਚਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਨਾ ਹੀ ਇੱਥੇ ਨਾਸਤਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੇ ਭਗਤ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਮਤਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਏ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ੀ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਵੀ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਭਰਮ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੁੱਗ ਦੀ ਮਿਆਦ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ (ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ) ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਹ ਨਿਯਮ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਦਿਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਦਿਨ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਵਿਗਾਟ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਪੰਛੀ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਸੱਪ, ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ, ਜਾਨਵਰ, ਚੰਗੇ ਜੀਵ, ਗੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੀੜੇ ਮਕੌੜੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਂਭੂਤਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਲਈ ਮਹਾਨ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਸੂਰਜ ਬਣ ਕੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਵਨ ਬਣ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਯੂ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਗ ਬਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ ਮੁੜ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਅਤੇ ਸਤਤਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਤੇਜਸਵੀ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਦਰਿਆ, ਤੇ ਖੂਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੀਦ ਕੇ, ਪਾਤਾਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਥੋਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਸ ਪੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਨਮੀ, ਲਹੂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰਾ, ਏ ਕਮਲ-ਨੈਨਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਆਪ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਤਾਕਤਵਰ ਪਵਨ ਬਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਯੂ—ਪ੍ਰਾਣ, ਅਪਾਨ, ਸਮਾਨ ਆਦਿਕ—ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੀਵ ਤੇ ਗੁਣ—ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸੁਗੰਧ, ਗੰਧ, ਤੇ ਸਰੀਰ—ਸਭ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਸ, ਜੀਭ, ਤੇ ਨਮੀ; ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੂਪ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪਕਣ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ; ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਪਰਸ਼, ਸਾਹ ਤੇ ਗਤੀ; ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ, ਸੁਣਨ ਤੇ ਖਾਲੀਪਨ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਇਆ—ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਖੇਤ੍ਰਜਨਾ (ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ)—ਸਭ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਾਨ, ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਘਸਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਉਪਜੀ, ਜੋ ਸੌ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਭੜਕਣੀ ਲੱਗ ਪਈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਲਯ ਅੱਗ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਪਹਾੜ, ਦਰੱਖਤ, ਬੂਟੇ, ਬੇਲ, ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਘਾਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਹਰੀ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਅਚਾਰਯ, ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਉਹ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮਹਾਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੁਣਾ ਵਰਖਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਿਵਯ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਵਿੱਤਰ, ਮਿੱਠੇ, ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਰਗੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਜੀਵ ਵੀ, ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਪਾਰ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦਕਿ ਸੂਖਮ ਸੰਸਾਰ, ਸੂਰਜ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਤੇ ਡੁਬੋ ਕੇ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਆਪ ਹੀ ਸੁੱਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਤੁੱਲ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਕੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਯੋਗੀ ਵਾਂਗ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਸੁੱਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਤੱਕ, ਉਸ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ—ਚਾਹੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰਗਟ—ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਕੌਣ ਯੋਗ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਕਿੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਹ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਕੀ ਕਰਨਗੇ। ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਕੇ, ਮੁੜ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੇਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਨਾਰਾਇਣ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਹੰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਿਰਮਲ, ਮਹਾਨ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।