ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਵਿਅਤਿਰੀਕਤ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਵਰੁਣ, ਵਤਸਨਾਭ, ਜੈਕਫਰੂਟ, ਚੰਦਨ, ਕਦੰਬ, ਸੁਮਨਸ, ਨੀਮ, ਪੀਪਲ ਅਤੇ ਟਿੰਡੂਕਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਾਸੇ ਹੀ ਪਾਰਿਜਾਤ, ਲੋਧਰ, ਚਮਬेली, ਭਦਰਦਾਰੂ, ਆਂਵਲਾ, ਜੰਬੂ, ਕੁਚਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲਵਾਲੁਕਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਹਿਕ ਫੈਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਖਜੂਰ, ਨਾਰੀਅਲ, ਹਰੀਤਕੀ, ਵਿਭੀਤਕਾ, ਕਾਲੀਯਕ, ਦ੍ਰੁਕਾਲਾ, ਹਿੰਗ ਅਤੇ ਪਾਰਿਆਤ੍ਰਕਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਮੰਦਰ, ਕੁੰਦ, ਲਕਤਾ, ਪਤੰਗਾ ਤੇ ਕੁਟਜਾ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਲਾਲ ਕੁਰੰਟਕ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਅਗਰੂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ, ਬਾਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਦੰਬ ਅਤੇ ਭਵਿਆ ਰੁੱਖ, ਅਨਾਰ, ਬੀਜਪੂਰਕਾ, ਸਪਤਪਰਨ ਅਤੇ ਬਿਲਵਾ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਤਮਾਲਾ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਧੂਕ, ਸਪਤਪਰਨ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਚਕੋਰਾ ਪੰਛੀ, ਕੰਵਲ, ਮਸਤ ਕੋਕਿਲ ਅਤੇ ਸਾਰਿਕਾ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਲ, ਪੀਲੇ ਤੇ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਜੀਵਜੀਵਿਕਾ ਪੰਛੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਕੀਰਟ ਮਹਾਂਮੁੱਲੇ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਹੀਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਕੰਨੀਆਂ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈਆਂ ਸੀ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ, ਪਰ ਮਧ्यम ਆਕਾਰ ਦੇ, ਧਿਵਯ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਸੁਗੰਧਤ ਹਵਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦੀਆਂ ਕੰਨੀਆਂ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਆਸਮਾਨੀ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਚੀ, ਸਹਜਨਿਆ, ਪ੍ਰਮਲੋਚਾ, ਸੌਰਭੇਈ, ਸਮੀਚੀ, ਪੁੰਜਿਕਸਥਲੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਕੇ ਮਿਸ਼ਰਕੇਸ਼ੀ, ਰੰਭਾ, ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ, ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤਾ, ਚਾਰੁਕੇਸ਼ੀ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਮੇਨਕਾ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਵੀ ਸਨ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ, ਨ੍ਰਿਤ ਤੇ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਬਲਵਾਨ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਸਭ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਬੈਠਾ ਸੀ। ਦਿਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ: ਬਲੀ, ਵਿਰੋਚਨ, ਨਰਕਾ (ਧਰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ), ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ, ਮਹਾਨ ਗਵਿਸ਼ਠ, ਸੁਰਹੰਤਾ, ਸੁਨਾਮਾ, ਪ੍ਰਮਤੀ, ਸੁਮਤੀ, ਘਟੋਦਰ, ਮਹਾਪਾਰਸ਼ਵ, ਕਰਥਨਾ, ਪਿਠਰਾ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਸੁਰੂਪ, ਸਵਬਲ, ਮਹਾਬਲ, ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ, ਵਾਲੀ, ਮਹਾਨ ਮੇਘਵਾਸਾ, ਘਟਾਸਿਆ, ਅਕੰਪਨ, ਪ੍ਰਜਨਾ, ਇੰਦਰਤਾਪਨ—ਇਹ ਸਭ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆ ਤੇ ਦਾਨਵ, ਚਮਕਦੀਆਂ ਕੰਨੀਆਂ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵਾਚਾਲ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੀਰ, ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਆ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ, ਮਹਿੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਵਰਗੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਅਦਭੁਤ ਬਾਂਹ-ਬੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਹਣੇ-ਸੋਹਣੇ ਸਜ ਕੇ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ। ਉਸ ਧਿਵਯ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਅਸੁਰ, ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ ਦੀ, ਨਾ ਤਾਂ ਕਦੇ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਨਾ ਦੇਖੀ—ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅਦੁੱਤੀ ਸੀ। ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਾਲੇ ਚੌਬਾਰੇ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਆਸਮਾਨੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਸਭਾ ਨੂੰ ਤੱਕਿਆ। ਉਸਨੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਖਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਸੈਂਕੜੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤਦ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਇਆ, ਜੋ ਕਾਲ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਿੰਘ-ਸਵਰੂਪ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੁਆਹ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਿੰਘ-ਸਵਰੂਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ। ਇਸ ਅਦੁੱਤੀ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ ਰਾਜਨ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਨਾ ਇਹ ਸਿੰਘ-ਸਵਰੂਪ ਦੇਖਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ। ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਧਿਵਯ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਅਵਿਅਕਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ? ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਡਗਮਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਰੂਪ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੇਵਤੇ, ਸਮੁੰਦਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਹਿਮਾਲਿਆ, ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਤਾਰੇ, ਸੂਰਜ-ਵਸੂ, ਕੁਬੇਰ, ਵਰੁਣ, ਯਮ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਮਰੁਤ, ਦੇਵ ਗੰਧਰਵ, ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾਗ, ਯਕਸ਼, ਪਿਸਾਚ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ—all are within it. ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਇਸਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਚਲ-ਅਚਲ ਜੀਵ ਵੀ। ਤੂੰ, ਅਸੀਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੀ ਸਭਾ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਵਿਲੱਖਣ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ, ਗੀਤ-ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਚ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਚਾਨਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਿੰਘ-ਸਵਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।