ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਥਾ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਬਿਮਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੰਮੁਖ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਵਧ ਦੇ ਵਰਨਨ, ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਮਹਾਤਮ, ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਦਸ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ, ਨਿੱਤ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਮੌਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਯਮ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ। ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਆਪ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਧੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ 'ਚ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੰਸ ਜੋਤ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੂ, ਸਾਧਿਆ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵ, ਯਕ੍ਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਤੇ ਸੱਪ ਵੀ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਸਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਪ-ਦਿਸਾਵਾਂ, ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਜੀਵ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਗ੍ਯਾਤਾ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਸੋ, ਚਾਹੁੰਦਾ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ, ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਕismet ਹੋਵੇ।" ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: "ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਦੈਤ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਯਕ੍ਸ਼, ਨਾ ਸੱਪ, ਨਾ ਰਾਖਸ਼, ਨਾ ਮਨੁੱਖ, ਨਾ ਪਿਸ਼ਾਚ—ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕੇ।" "ਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾਮਹ, ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ, ਧੰਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ। ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਵਰ ਹੈ।" "ਨਾ ਹਥਿਆਰ, ਨਾ ਸ਼ਸਤਰ, ਨਾ ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਦਰਖ਼ਤ, ਨਾ ਸੁੱਕੀ ਨਾ ਗਿੱਲੀ ਵਸਤੂ, ਨਾ ਦਿਨ, ਨਾ ਰਾਤ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਨਾ ਆਵੇ।" "ਮੈਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਪਵਨ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਆਕਾਸ਼, ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।" "ਮੈਂ ਕ੍ਰੋਧ, ਕਾਮ, ਵਰੁਣ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਕੋਈ ਯਕ੍ਸ਼, ਅਤੇ ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਵਰ, ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰੇਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ, ਆਪਣੇ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਸੱਪ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵਰ ਦਿਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਧੰਨ ਪਿਤਾਮਹ, ਇਸ ਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਦੈਤ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਜਲਦੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚੋ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਰਚਨਹਾਰ, ਮਾਲਕ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹੋ।" ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ: "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ; ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਧੰਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਇਹ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਉਸ ਵਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਦੇ ਮਹਾਨ, ਸੱਚੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਸਾਰੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੂਰ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਆਦਿਤਿਆ, ਸਾਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਵਸੂ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ, ਯਕ੍ਸ਼, ਸਿੱਧ, ਦੁਇਜਨਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਨੁ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਯਜਨ ਸਰੂਪ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਅਤੇ ਨਿਤ੍ਯ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਨਾਰਾਯਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਧੰਨ, ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਏ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਰਵੋਚ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਰਵੋਚ ਆਚਾਰਯ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਸਰਵੋਚ ਦੇਵਤਾ ਹੋ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ।" ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿਤਾ: "ਹੇ ਅਮਰ ਲੋਕੋ, ਡਰ ਛੱਡੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜਲਦੀ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਪਰਤ ਜਾਓ।" "ਇਹ ਦੈਤ, ਜੋ ਵਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਅਜੇਅ, ਮੈਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਧੰਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ। ਤਦ, ਬਲਵਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਓਂਕਾਰ ਦੇ ਸਹਾਰੇ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੈ, ਓਂਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਦਦ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਹਰੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਆਵਾਸ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਧ-ਮਨੁੱਖ, ਅੱਧ-ਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ—ਨਰਸਿੰਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਧਾ ਸ਼ਰੀਰ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਆਧਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਦਿਵ੍ਯ, ਆਨੰਦਮਈ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਸਭਾ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਇਹ ਸਭਾ ਡੇਢ ਸੋ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ, ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ, ਅਕਾਸ਼ੀ, ਮਨਮਾਨੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਬੜੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ।