ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋਏ ਚੀਕਦੇ, “ਯੋਧਿਓ, ਦੌੜੋ! ਇਸਨੂੰ ਫੜੋ! ਯੁੱਧ ਦੀ ਪੰਗਤੀਆਂ ਬਣਾਓ!” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਲਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ। ਇਸ ਵਲੇ, ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਬੱਚੇ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਲੜਨ ਆਇਆ ਹੈਂ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡਣ?” ਉਹ ਅੱਗੇ ਆਖਦਾ, “ਤੂੰ ਕਦੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਡਰਾਉਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਬੱਚਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਹੁਣੇ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।” ਪਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ, “ਸੁਣ ਤਾਰਕਾ, ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਅਰਥਤਾ ਦਿਖਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਨਿਰਭੈ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਬਚਪਨ ਨੂੰ ਘਟ ਨਾ ਆਂਕ—ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੱਚਾ ਵੀ ਕਾਲ-ਨਾਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦਾ, “ਸੂਰਜ ਜੇਹਾ ਨਵਾਂ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੋਟ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਵੀ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਅਜਿੱਤ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਛੋਟਾ ਮੰਤਰ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ, ਦੈਤਿਆ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਸੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਤੁੱਟ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਗਦਾ ਸੁੱਟੀ, ਪਰ ਕਾਰਤਿਕੇਯ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ—ਉਸ ਗਦੇ ਨੂੰ ਹੱਥੀਂ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਛੇ-ਮੁਖੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਦੈਤਿਆ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਮੈਦਾਨ ਕੰਬ ਉਠਿਆ। ਉਸ ਵਜਰ-ਸਮਾਨ ਹਮਲੇ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਤਾਰਕਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਛੇ-ਮੁਖੀ ਯੋਧਾ ਅਜੇਤ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, “ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆ ਮੁੰਡੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਰੋਸ਼ਨ ਮੁੰਡਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਅਣਛੁਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਦੈਤਿਆ-ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਭਾਲਿਆਂ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁੜ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੁੰਡੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਕੋਈ ਦਰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਘਾਤਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁੰਡਾ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਹਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆ ਯੁੱਧ-ਭੂਮੀ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜਦੇ ਹਨ; ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੈਤਿਆ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂ ਭੱਜਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਂਦੈਤਿਆ ਤਾਰਕਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦਿਵਿ-ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਜੂ-ਬੰਦ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਗਦੇ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਰ-ਪੰਖ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੱਜਣ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਵੱਡੇ, ਕਾਂਟੇਦਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਗੁਹਾ ਦੇ ਮੋਰ-ਸਵਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਰ ਨੂੰ ਲਹੂ-ਲੁਹਾਨ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਨਿਰਮਲ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਜੂ-ਬੰਦਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਿਆਂ, ਛੇ-ਮੁਖੀ ਮਹਾਸੇਨਾ ਤੁਰੰਤ ਤਾਰਕਾ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਲਾਹਣਾ ਦਿੰਦਾ, “ਖੜਾ ਰਹਿ, ਖੜਾ ਰਹਿ, ਮੂਰਖ! ਜੀਵਤ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ। ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ!” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਦੈਤਿਆ ਵੱਲ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਬਾਜੂ ਤੋਂ ਛੁੱਟਿਆ, ਬਾਜੂ-ਬੰਦਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਭਾਲਾ ਹੀਰੇ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਸਖ਼ਤ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਭੇਦ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਤਾਜ, ਪੱਗ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਖਲਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਹਾਦੈਤਿਆ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਵੀ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਦੇਵਤੇ, ਛੇ-ਮੁਖੀ ਸ਼ਣਮੁਖਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਤ ਗਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਕੰਦ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸਕੰਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਚੰਗਾ ਨਸੀਬ, ਧਨ-ਧਾਨ, ਤੇਜ, ਸੁਭਾਗੀ ਰੂਪ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਭੈਤਾ, ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਬੇਲੀ ਵਿੱਚ ਸਕੰਦ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਧਨ-ਪਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਮਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ, ਜਾਂ ਜੋ ਰਾਜ-ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉੱਚਤਮ, ਦਿਵ੍ਯ ਕਥਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਣਮੁਖਾ ਨਾਲ ਇਕਤ੍ਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਰਜ਼ੂ ਕੀਤੀ, “ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੇ ਵਧ, ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਮਹਾਤਮ, ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।” ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਤੇ ਆਦਿ-ਅਸਤਿਤਵ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਦਸ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਮੌਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਯਮ ਦੇ ਵਰਤ ਪਾਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਆਪ ਹੀ ਸਵੈੰਭੂ, ਧੰਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਨਾਲ ਜੁਤੇ ਰਥ ਤੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੁ, ਸਾਧਿਆ, ਮਰੁਤ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵ, ਯਕਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਨਾਗ ਵੀ ਆਏ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ, ਤਾਰੇ, ਪਲ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਜੀਵ ਤੇ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਨਾਲ ਆਏ। ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੈਤਿਆ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।