ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਪਾਰਵਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਭਾਵਿਕਤਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਸੱਚੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰਾ ਸੁਭਾਵ ਬੜਾ ਖ਼ਰਾ ਤੇ ਖ਼ੁਦਰੰਗ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਖਾਲੀ ਜਾਪਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਈ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਦਾਨਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਅਪਾਰ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਢੀਠ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੁੱਸ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਈ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਹਰਾ ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਕਮਲ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ ਹਨ, ਨੇ ਉੱਥੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਗੁੰਝਲ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਦਾਨਵ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਛੁਪਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮਰ ਤੋਂ ਵਜਰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਵੀਰਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਨਾ ਆਈ ਕਿ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਵੀਰਕਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹਰੀ ਨੇ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀਰਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਗਣੇਸ਼ਾ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਰੁੱਖੀ, ਸਖ਼ਤ, ਮੰਦੀ ਅਤੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ—ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਘ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ।" ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਵੀਰਕਾ ਪੱਥਰ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਗੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਨਿਕਲਿਆ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੰਘ ਡਰਾਉਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਟਾਂ ਵਾਲੀ گردن, ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਲਟਕਦੀ ਪੂੰਛ, ਭਿਆਨਕ ਜਬੜੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲਾ ਹੋਇਆ, ਜੀਭ ਲਟਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਪੇਟ ਪਤਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨਤਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਆਏ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਾਫ ਆਖਿਆ, "ਧੀਏ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਜੋ ਕੁਝ ਅਣਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਇਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਪ ਛੱਡ ਦੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗਿਰਿਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। "ਮੈਂ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਕਾਲੀ' ਆਖਦੇ ਰਹੇ। ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵਾਂ।" ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ ਤੇ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਧਾਰਣੀ ਹੋਵੇਂ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਰੂਪ, ਜੋ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਚਮੜੀ ਸੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੰਟੀ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣੇ ਸਨ ਤੇ ਪੀਲਾ ਰੇਸ਼ਮੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਸਮਝਾਇਆ, "ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਸ਼ ਹੈਂ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਸਿੰਘ ਦੇਵੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਇਹ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਵਾਹਨ ਹੋਵੇ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾ, ਉੱਥੇ ਦੈਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੇਂ।" "ਇਹ ਯਕਸ਼ ਪੰਜਾਲਾ, ਜੋ ਯਕਸ਼ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸੇਵਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਾਇਆਵੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਦੇਵੀ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਈ, ਤੇ ਉਮਾ, ਆਪਣੀ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੀਰਕਾ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੀ ਛੜੀ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈਂ। ਤੇਰਾ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੋਂ ਚਲੀ ਜਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਡਰ ਜਾਵੇਂ।" "ਇੱਕ ਦਾਨਵ, ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਠੱਗ ਸਕੇ, ਪਰ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਵੇਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਹ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ 'ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਚੌਕਸੀ ਕਰ,' ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਬੇਅੰਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੇਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ—ਤੁਰ ਜਾ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ—ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ—ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਹੀ ਅੰਦਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਔਰਤ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਔਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਤਾਂ ਦਾਨਵ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਨ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।" "ਮੈਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੀਰਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਗਲਤ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਗੁੱਸਾ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗੁੱਸਾ ਚਿਰਕਾਲੀ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਆਫ਼ਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਵੀਰਕਾ ਨੂੰ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ, ਲਾਜ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।