ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ, ਗਾਂਵਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ, ਸੋਨਾ, ਵਸਤ੍ਰ, ਸੁੰਦਰ ਬਿਸਤਰੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਜੂਸੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਲਈ ਜਲ ਦੀ ਆਹੁਤੀ “ਸ੍ਵਧਾ” ਉਚਾਰ ਕੇ ਦਿੰਦਾ। ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈਂਦਾ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਪਿਤਰਾਂ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣ,” ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਇਹੀ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦੇ, “ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਧੇ,” ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ, “ਦਾਨੀ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿਣ।” ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦੇ, “ਇਹ ਸੱਚੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਸਦਾ ਰਹਿਣ,” ਤਾਂ ਉਹ “ਸ੍ਵਸਤੀ” ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾ ਲੈਂਦਾ। ਉਹ ਬਚੀ ਹੋਈ ਭੋਜਨ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ। ਜਿਹੜੀ ਸਮੱਗਰੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਸੱਚੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਵਰਗ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਚਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰਾਂ ਅੱਗੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਜਲ ਦਾ ਘੜਾ ਲੈਂਦਾ, “ਵਾਜੇ ਵਾਜਾ” ਉਚਾਰਦਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਦਾ। ਪਿਛੋਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਅੱਠ ਕਦਮ ਚੱਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਮੁੜ ਆ ਕੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਦਾ, ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ। ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਰੀਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਪਨਯਨ (ਜਨੇਊ) ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਹਰ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਰੀਤ ਵਿਧਵਾ, ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਂਦੇ, ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਵੀ ਬਿਨਾ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ, ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੀਜੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸ਼੍ਰਾਦਧ “ਸਮ੍ਰਿਧਿ ਸ਼੍ਰਾਦਧ” ਕਹਿੰਦਾ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਵਿਆਹਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਮੌਕੇ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਫਿਰ ਪਿਤਿਆਂ ਦੀ, ਫਿਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਦਹੀਂ, ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ, ਫਲ, ਜਲ, ਕੁਸ਼ਾ ਤੇ ਦੂਰਵਾ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ। ਸਮ੍ਰਿਧਿ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਹਰ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਅਰਘਿਆ ਦੇਣੀ; ਦੋਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸਤ੍ਰ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨਾ। ਤਿਲ-ਜੌ ਨਾਲ ਨੰਦੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰਕੇ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣੀ; ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਮੰਤ੍ਰ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ, ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੇ ਸਮ੍ਰਿਧਿ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਰੀਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ, ਮੈਂ “ਏਕੋੱਦਿਸ਼ਟ” ਰੀਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਦਸ ਦਿਨ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ, ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਲਈ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਪੀੰਡੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੰਡਨ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ। ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਜਨਮ 'ਤੇ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ। ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਾ ਹੋਏ ਲਈ, ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਪੂਸ਼ਣ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਯਮਪੁਰੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਧ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਗਨਿ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਗਿਆਰਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਆਦਿਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਮੁਕ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਭੋਜਨ ਕਰਾਂਦਾ, ਜੋ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਫਿਰ, ਏਕੋੱਦਿਸ਼ਟ ਰੀਤ ਅੱਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ, ਪਰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਜਨੇਊ, ਇੱਕ ਅਰਘਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਨਿਯਤ ਹੈ। “ਉਹ ਆਉਣ” ਕਹਿਣਾ ਅਤੇ ਤਿਲ-ਜਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਚੀ ਸਮੱਗਰੀ ਛਿੜਕਣੀ, “ਵਿਦਾ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੋਵੇ” ਕਹਿਣਾ ਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਪਿਤਾ ਲਈ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਨੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਇਹ ਰੀਤਾਂ ਕਰਣੀਆਂ। ਅਸ਼ੁਚਿਤਾ ਮੁਕਣ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦਿਨ, ਵੱਖਰਾ ਬਿਸਤਰਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮੂਰਤੀ, ਫਲ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨਾ। ਸਾਂਢ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਸੁਭਗ ਪੀਲੀ ਗਾਂ ਦੇਣੀ; ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਲ-ਘੜਾ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ। ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ; ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਸਪੀੰਡਿਕਰਣ ਰੀਤ ਕਰਨੀ। ਸਪੀੰਡਿਕਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਪੱਖਵਾਰੀ ਆਹੁਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ, ਫਿਰ ਉਹ ਵਾਧੂ ਰੀਤਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਘਰਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸਪੀੰਡਿਕਰਣ ਸ਼੍ਰਾਦਧ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਕਰਨਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਕਥਿਤ ਬਿਠਾਉਣਾ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਿਦਾ ਹੋਏ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨਾ। ਚੰਦਨ, ਜਲ ਤੇ ਤਿਲ ਨਾਲ ਚਾਰ ਘੜੇ ਤਿਆਰ ਕਰਨੇ; ਵਿਦਾ ਹੋਏ ਲਈ ਘੜਾ ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਘਿਆ ਲਈ ਮਿਲਾ ਦੇਣਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਦਾਨੀ ਚਾਰ ਪਿੰਡ ਤਿਆਰ ਕਰੇ, ਕਹੇ “ਜੋ ਸਮਾਨ ਹਨ”; ਆਖਰੀ ਦੋ ਵਿੱਚੋਂ, ਆਖਰੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਭਾਗ ਕਰ ਦੇਣਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ, ਇਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੋਕਤ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੇ ਭਾਵ, ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਨਿਭਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।