ਨੀਲੇ ਨੀਲੇ ਨੀਲਮ ਵਰਗੇ ਸੁੱਚੇ ਮੈਦਾਨ ਉੱਤੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਖੇਡਣ ਲਈ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਇਕਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਧੁਨ ਉਠੀ। ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਨੇ ਹਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਕੀ ਹੈ?” ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈਏ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਗਣੇਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਇਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤਪ, ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਸੁਭਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ। ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਇੰਦਰ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਕਿਨਰਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਗਣ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ।” ਐਸਾ ਆਖ ਕੇ, ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਇਕ ਵਿੰਡੋ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਕੁਝ ਪਤਲੇ, ਕੁਝ ਲੰਮੇ, ਕੁਝ ਠਿੱਗੇ, ਕੁਝ ਮੋਟੇ, ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ। ਕਿਸੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਾਘ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਭੇੜ ਜਾਂ ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਕਈਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਰੰਗ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਪੀਲੇ। ਕੁਝ ਮਿੱਠੇ, ਕੁਝ ਡਰਾਉਣੇ, ਕੁਝ ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਦੇ ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਜਾਂ ਪੀਲੇ, ਕੁਝ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਰਗੇ। ਕੁਝ ਨੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਲਾਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕੁਝ ਨੰਗੇ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ, ਕੁਝ ਦੇ ਗਾਂ ਜਾਂ ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਕੰਨ, ਕਈਆਂ ਦੇ ਕਈ ਮੂੰਹ, ਅੱਖਾਂ, ਤੇ ਪੇਟ। ਕੁਝ ਦੇ ਕਈ ਪੈਰ, ਕਈ ਬਾਂਹਾਂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਵੀ ਹਥਿਆਰ ਹੱਥ ਵਿਚ, ਕੁਝ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਾਈਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਕੁਝ ਨੇ ਭੇੜੀਆਂ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਹਥਿਆਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਅਸਾਧਾਰਣ ਵਾਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਤੰਤੀਆਂ ਦੀ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗਾ ਰਹੇ, ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚ ਰਹੇ; ਉਹਨਾਂ ਗਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਗਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਕੌਣ ਹਨ, ਕਿੰਨੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਕੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ।” ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਲੱਖਾਂ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਇਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਜਾੜ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਪਾਗਲਾਂ ਵਿੱਚ—ਇਹ ਆਨੰਦਤ ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਚੱਖਣ ਵਿਚ ਮਸਰੂਫ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਗਰਮੀ ਪੀਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਝੱਗ, ਕੁਝ ਧੂੰਆਂ, ਕੁਝ ਸ਼ਹਦ; ਕੁਝ ਲਹੂ ਪੀਦੇ, ਕੁਝ ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼ ਖਾਂਦੇ, ਕੁਝ ਹਵਾ ਤੇ, ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੀਤ, ਨਾਚ, ਭੇਟਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਦਯਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਅਣੰਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੁੰਜਾ ਘਾਹ ਦੀ ਕੰਧੀ ਨਾਲ ਕੰਮਰ ਬੱਧੀ, ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਲਗਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਬੜੀ ਚੰਚਲਤਾ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੰਵਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਿਆ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪੱਥਰ, ਕਾਂਸੀ ਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਝੰਜਰ ਵਜਾਂਦਾ ਹੈ। “ਇਹ ਗਣਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ—ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਨਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਗਣਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ?” ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਗਣਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰੀਏ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਤੋਂ ਚਾਹਿਆ ਸੀ; ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ? ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤੂੰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਂ, ਤੇ ਵੀਰਕਾ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਜਯਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵੀਰਕਾ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੁਹਣ ਵਾਲੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਵਿਜਯਾ ਨੇ ਗਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਣਪਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਆ ਜਾ, ਵੀਰਕਾ! ਤੇਰੀ ਉਤਾਵਲ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਨ੍ਰਿਤਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਲਜਾ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਚਿਹਰਾ ਧੋ ਕੇ, ਵਿਜਯਾ ਵਲੋਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਵਿਜਯਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਉਹ ਮਹਲ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਖਿਲਦੇ ਲਾਲ ਕੰਵਲ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਿਰਿਜਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੰਨ੍ਹ ਮਿੱਠੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰਿਆਂ, ਮਿੱਠਿਆਂ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, “ਆ, ਆ! ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਵੀਰਕਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ, ਗਲ ਤੇ ਚੁੰਮਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਨਰਮ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਧੋਏ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ: ਘੁੰਘਰੂ ਵਾਲੀ ਕੰਧੀ, ਪਾਜੇਬ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਤੇ ਜੰਘਿਆਂ ਲਈ ਗਹਣੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੁੰਦਰ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ, ਸੁੰਦਰ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਕਈ ਸ਼ੁਭ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾਰਥ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਗੋਰੋਚਨਾ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਚਟਕਦਾਰ ਮਾਲਾ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ, ਪਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੀਂ; ਖੱਡਾਂ ਤੋਂ ਬਚ, ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਪ, ਦਰੱਖਤ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਪੱਥਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਜਹਾਨਵੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਜਾਈਂ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਹੈ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਖਤਰਨਾਕ ਬਾਘ ਹਨ।