ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਨੂਂ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੌੜੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਗਿਰੀਸ਼ਾ—ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ—ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭੌਰੇ ਮੰਡਰਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਚੇ ਮਚਾਨ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਤਪੋਭੂਮੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਝਰਨਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਿਲਚਲ ਬਿਲਕੁਲ ਥਮ ਗਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਦਵਾਰ 'ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਰਾਕਰਮੀ ਗਣ ਨੂੰ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਸਟਾਫ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਤਿ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੜੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਚਨ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਰਿਸ਼ੀ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: “ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਾਖਾਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾ, ਤੇ ਸ਼ਰਨ ਦਿੰਦ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ ਹਾਂ।” “ਉਸ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਜਿਸ ਕੋਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀ ਅਸਲ ਸ਼ਰਨ ਹੋ, ਸਮਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।” “ਇਹੀ ਅਰਜ਼ੀ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਰਾਖੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਉਹ ਗਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ: “ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਆਉਣਗੇ; ਉਥੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੋਗੇ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਪਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀ ਗੂੰਜਦੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੀਂਹ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿਰਗ-ਚਰਮ ਵਾਲੇ ਆਸਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉੱਠੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗਣ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: “ਹੇ ਤੇਜੋਮਈ ਪ੍ਰਭੂ! ਸਤਿ-ਰਿਸ਼ੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ ਹਨ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੁਕਮ ਕਰੋ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਸਕਣ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਹਨ।” ਗਣ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ ਧੁਰਜਟੀ—ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ—ਨੇ ਧਰਤੀ ਹਿਲਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਗਣ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਧਨੁਧਾਰੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਆਪਣੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਰਧਬੰਧੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਮ੍ਰਿਗ ਚਰਮ ਲਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਪਰਵਤਪਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਅਸਮਾਨੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੈ ਕੇ, ਧਨੁਧਾਰੀ ਦੇ ਉਹ ਚਰਨ ਪੂਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸੂਲਧਾਰੀ ਨੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਿਲ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਦਾ ਭਾਵ-ਭਰਿਆ ਜਸ਼ਨ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ: “ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਨ੍ਯ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ! ਇੱਥੇ ਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੀ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਪਾਵਨ ਜਲ ਨਾਲ, ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਕੁਝ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਵੀ ਧਨ੍ਯ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੀ ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇ en ਤੱਕ ਕਿ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਵਰਗਾ ਅਸੁਰ-ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਵੀ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇਗਾ।” “ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮੈਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਨ-ਧਨ੍ਯ ਹੈ—ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹਰਿ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਨ।” “ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਿਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਅਨੇਕ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੋ।” “ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਬੋਲ ਰਹੇ ਹੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅਨੁਕੰਪਾ ਦੀ ਘਾਟ ਆਉਂਦੀ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਉਗਾਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦਇਆ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ? ਤੁਹਾਡਾ ਜੋ ਪਰਮ ਮਹਾਤੱਤਵ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਯੋਗ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਗੁਹਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ।” “ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਭਾਗੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਜਿਹਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਡੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਰਹਿੰਦੀ।” “ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਕਰਮ ਕਰੋਗੇ, ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਅਗੇ; ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਬੋਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” “ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਕਿਸਾਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚੰਗੇ ਬੀਜ ਬੀਜਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਫਲ ਪਾਉਣ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ, ਵਿਧੀਵਤ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਣੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਬੋਲ ਪਏ: “ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਦੇ ਉੱਚੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਹਿਮਪੁਤਰੀ ਜਨਮੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਕੇਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।” “ਸਾਰੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਤਸੁਕ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਦੌੜ ਰਹੇ ਹਨ; ਪਰ ਆਖਰ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?” “ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਰਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਅਡਿੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜਲਦੀ ਹਿਮਾਲਾ ਕੋਲ ਗਏ; ਉਥੇ, ਹਿਮਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਤਾਵਲੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਬਚਨ ਆਖੇ: “ਪਿਨਾਕੀ-ਧਾਰੀ ਭਗਵਾਨ ਸਿੱਧਾ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ।” “ਇਹ ਕਾਰਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰੋ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਪਹਾੜ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਰ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੱਲ ਮੋੜ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮੈਨਾ ਨੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਕੇ: “ਜਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਧੀ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਚਾਹੀਦੀ ਜਾਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਆ ਗਿਆ।” “ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਰ ਖਾਂਦਾਨ, ਜਨਮ, ਉਮਰ, ਸੋਭਾ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਧਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੇ ਉਹ ਮੰਗੇ, ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।” “ਧੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜੋ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਬਚਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰੋ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਪਹਾੜਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਬਚਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਔਰਤ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਚਿਤ ਬਚਨ ਆਖੇ: “ਸੰਕਰ ਦੀ ਸਮਰਾਟੀ, ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।