ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਆਦਿ-ਪੁਰਖ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਭੂ' ਆਖਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? ਆਦਿਤੀ ਕਿਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ? ਜਨਾਰਦਨ ਕਿਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ? ਆਦਿਤੀ ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ, ਦੇਵਤਾ—ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ—ਜਨਮ ਲਏ। ਕਸ਼ਯਪ ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਆਦਿਤੀ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀ ਧੀ। ਮਰੀਚੀ ਅਤੇ ਦਕ੍ਸ਼, ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਤੋਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਸਿਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਆਦਿ-ਤੱਤਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜੋ ਉਲਝ ਗਏ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ, ਮਧੂ-ਸੰਹਾਰੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਛੇ ਵਰਗ—ਹਰੇਕ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਅਨੁਸਾਰ—ਸਿਰਜੇ। ਅਜਨਮਾ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਰਤਾ ਬਣਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਯੋਗ-ਬਲ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਜਗਤ ਬਣਾਇਆ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਭ ਸਿਧੀਆਂ, ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਰਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾਇਆ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਦਿ ਦੇਵਤਾ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ: ਹਰੀ, ਨਵੀਂ ਦੇਹ ਤੇ ਨਵੀਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਉੱਤਮ, ਨੀਚ ਤੇ ਮਧ੍ਯਮ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਹੈ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ-ਚਕ੍ਰ। ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਆਪਣੇ ਹੀ ਛਾਇਆ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਛਾਇਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਨਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਤਮ-ਬਲ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਪਾਗਲਪਨ ਵਾਲਾ ਮਨ, ਗਲਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹੀ ਜਾਂ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਗਤ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਸਹਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਆਦਿ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਲੰਬਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ। ਇਹ embodied beings ਲਈ ਨਿਯਮ ਹੈ: ਕੁਝ ਦਾ ਜਨਮ ਜਾਂ ਮਰਨ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਕੁਝ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਕਦੇ ਕੋਈ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਕਦੇ ਬੁਢੇਪੇ ਤੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ, ਕਦੇ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ, ਕਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮਰ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ, ਉਹ 'ਅੰਤ-ਰਹਿਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ; ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਰਿਆ, ਇਸ ਲਈ 'ਅਮਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਰਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਵਿਗੜ੍ਹ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਮਤਕਾਰ ਦਿਖਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹਨ ਤੇ ਘੱਟ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਹਨ। 'ਹੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਜੀਵੋ! ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਿਵਾ, ਪਿਨਾਕ-ਧਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਕ੍ਰਮ-ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਮਾਪ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਓਸ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ, ਲੰਬੀ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਸ਼ਚੈ ਹੈ।' 'ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ!'—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ— ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ; ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ: 'ਹੇ ਧੀ, ਤੂੰ ਕਿੰਨੀ ਅਦਭੁਤ ਹੈ! ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਡੀਆਂ ਹਿਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਸਤਿਤ੍ਵ ਦੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭੁਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਿਸ਼ਚੈ ਦੀ ਪੱਕੀਤਾ ਜਾਣਣ ਆਏ ਹਾਂ। ਜਲਦੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਜੈਮਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਚਮਕ ਕਿੱਥੇ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ? ਅਸਪਸ਼ਟ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਅਸੀਂ ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ; ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।' 'ਉਹ ਮਕਸਦ ਸਾਡੀ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਸਹੀ ਰਸਤਾ।' 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ੰਕਰਾ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਸਫਲ ਕਰੇਗਾ।'—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਗਿਰਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਹਿਮਾਵਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪਠਾਰ 'ਤੇ ਗਏ; ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਜਲ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਸੁਧ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਟਾਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਪੀਲੀਆਂ ਸਨ। ਮੰਦਰਾ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਥਾਂ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਠਾਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਸਨ, ਜੰਗਲ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ, ਝਰਨੇ ਤੇ ਜਲ ਵੀ ਚੁੱਪ ਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਸਨ। ਉਥੇ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਡੰਡਾ ਫੜੇ, ਵੀਰਤਾ ਨਾਲ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ; ਤੇ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਮਰ ਹੋਏ। ਉਹ ਵਾਕ-ਚਤੁਰ ਮਹਾਨ ਆਖੇ: 'ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਾਂ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨੂੰ ਮਿਲਣ।' 'ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਅੱਖੀ ਜਾਣੋ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਅਸਲ ਸ਼ਰਨ ਤੇ ਸੱਚ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।' 'ਇਹ ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।'—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਮੰਡਾਕਿਨੀ ਨਦੀ 'ਤੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸਮੇਂ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਆਵੇਗਾ; ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਉਥੇ ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖੋਗੇ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉਸ ਪਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਸੇ ਚਾਤਕ ਪੰਛੀ ਗੂੜ੍ਹ-ਘਣੇ ਬਦਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੀਰ-ਆਸਨ, ਜੋ ਮ੍ਰਿਗ-ਚਰਮ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਸੀ, ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।