ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ‘ਚ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੋ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ? ਤੂੰ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਇਹ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਦੱਸ, ਤੇਰੀ ਪੀੜ੍ਹ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੋਭਾ?” ਉਸ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਹੰਝੂਆਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗੀ, “ਹੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ, ਮੈਨੂੰ ਰਤੀ ਜਾਣ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਮਾਲਾ ਜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਮਤਸ੍ਯ-ਧਵਜ (ਕਾਮਦੇਵ) ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਸਨ। ਡਰ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ‘ਚ ਆ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੀ ਅਰਜ਼ੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਤੁੱਧੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ। ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਤੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲੇਗਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਤੇਰੀ ਸਿਫ਼ਤ ਮੇਰੀ ਸਰਨ ਆ ਕੇ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗਾ ਤੇ ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਵੇਗਾ।’ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਹੋਰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਾਂਗੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਰਤੀ ਵਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਡਰੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ। ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਭੂਤਕਾਲ ਦੀ ਜਾਣੂ, ਉਹ ਕੁੜੀ, ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਾ ਹਿਮਾਲਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਇਸ ਦੁਖੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੁਖ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਕਿ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਜੋ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਜੀਊਣਾ ਤੋਂ ਮਰਨਾ ਚੰਗਾ। ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰਾਂਗੀ। ਤਪ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਲਾਲਸਾ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭਾਵੁਕਤਾ ਕਰਕੇ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਉਮਾਂ, ਮੇਰੀ ਚੰਚਲ ਧੀ, ਤੇਰਾ ਕੋਮਲ ਸਰੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀਆਂ ਕਠਿਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰ ਸਕਦਾ। ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਸਦਾ ਸੋਚਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਨਿਧਾਰਤ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਚਾਹੇ ਜਾਂ ਨਾ ਚਾਹੇ। ਇਸ ਲਈ, ਬੇਟੀ, ਤੈਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਚਲ ਘਰ ਚਲ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਾਂਗਾ।” ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਕੁੜੀ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਈ, ਤਾਂ ਹਿਮਾਲਾ ਜੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਵਾਣੀ ਗੂੰਜੀ, “ਉਮਾ, ਹੇ ਚੰਚਲ ਧੀ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ‘ਉਮਾ’ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਇਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ। ਇਹ ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਿਮਾਲਾ ਜੀ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁਫੈਦ ਹੋ ਗਏ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਧੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਭੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦਿਵਿਆ ਬੇਲਾਂ ਫੁੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਦਿਵਿਆ ਚਸ਼ਮੇ, ਸੋਹਣੇ ਝੀਲਾਂ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਚਕਰਵਾਕ ਹੰਸ, ਜਲ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫਾਵਾਂ, ਵਾਸ਼ਣਯੋਗ ਆਸਰੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਕਾਮਨਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ, ਹਰ ਥਾਂ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਦਰੱਖਤ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਰੁੱਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਪੱਤੇ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਧਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੌਮਾਲ ਤੇ ਗਹਣੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਦਿਵਿਆ ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾਈ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਕਮਰਬੰਧੀ ਲਾਈ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੀ, ਫਿੱਕਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦੀ, ਤੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ, ਹਰ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਸੁੱਕਾ ਪੱਤਾ ਖਾ ਕੇ ਜੀਊਂਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਸੌ ਸਾਲ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਿਹੀ, ਤਪ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਬਣੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਕੁਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਉਲਝਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਿੰਦਰ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, “ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ?” ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮਾਣਯੋਗ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਸੁਣੋ। ਹਿਮਾਲਾ ਉੱਤੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਧੀ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।” ਫਿਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਿੱਧ ਜਥਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਾ ਜੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਧੀਏ, ਤੇਰੀ ਪੱਕੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ?” ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਕੁੜੀ, ਲਜਜਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਓ, ਮੈਂ ਤਪ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹਾਂ, ਮੌਨ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ—” “ਮੇਰਾ ਮਨ ਭੀ ਆਦਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀਟਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਬੈਠੋ, ਥਕਾਵਟ ਮੁਕਾ ਲਵੋ, ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛੋ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ, ਯੋਗ੍ਯ ਪੁਜਨਯੋਗ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਯਥਾ ਰੀਤਿ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ।