ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਭਗਤ ਆਪਣੇ ਨਿਰਮਲ, ਦਇਆਲੂ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਮਨ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੁੱਟ ਦਇਆ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਵ ਹਨ—ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੂਲ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਰਵ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਖ, ਕਾਲ ਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਾਤਾ। ਉਹ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਕੁਦਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਣਮਾਪੇ ਅੰਧਕਾਸੁਰ ਦੇ ਮਾਰਨਹਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਸਭ ਦੀ ਸ਼ਰਨ, ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗਣਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਹਨ। ਉਹ ਅਨੇਕ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਵਿਅਪਕ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਤਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਹੋਣ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ, ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਨੰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਠੋਰ ਕੋਪ ਵਾਲੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਚਿੰਨ੍ਹਤ ਮਸਤਕ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਣਮਾਪੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਨੰਦੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵਿਨਾਸਕ, ਮਹਾਨ ਦਵਾਈ ਹਨ, ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਆਚਾਰਯ ਹਨ, ਚਲਦੇ ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਧਾਰੀ, ਅਣਮਾਪੇ, ਮਹਾਨ ਪਿਆਰੇ ਵੱਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਪਰਮਪਿਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜਗਤ ਵਿੱਚ? ਸਿਰਫ ਤੁਸੀਂ ਹੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹੋ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਚੱਕਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਇਆਲੂ ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਜੜ ਤੋਂ ਉਖਾੜਨ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮਨਮਥ (ਕਾਮਦੇਵ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਇੰਝ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਧਾਰੀ, ਬਲਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਵਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਕਾਮਦੇਵ ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਏਗਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਨੰਗ—ਅਦੇਹੀ—ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰਤੀ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੇ ਉਪਵਨ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਰੋਈ। ਪਰ ਹਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਤਾਜ ਰੱਖਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਨੀ ਰੇਸ਼ਮ ਪਹਿਨਾਇਆ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਹਾੜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ। ਸ਼ੁਭ ਮਨੋਰਥ ਨਾਲ, ਦਿਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਚਲ ਪਏ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਅਨੋਖੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਪਹਾੜ curiosity ਨਾਲ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸਦੀ ਰੋਣ ਦੇਖ ਕੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ? ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੀ ਸੋਭਾ।" ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਹੰਝੂਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੁਖੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਹੋਈ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗੀ, "ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ, ਹੇ ਉੱਚਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਰਤੀ ਹਾਂ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਪ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੈ ਕੇ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਮਤਸਯ-ਧਾਰੀ ਦੇਵਤਾ, ਸੜ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਡਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ; ਕਾਮਦੇਵ ਮੁੜ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੇਗਾ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨੋ-ਇੱਛਿਤ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਾਵੇਗਾ।'" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਸ ਤੇ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਾਂਗੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜ, ਚਿੰਤਤ ਅਤੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਲੱਗਾ। ਪਰ, ਜੋ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਜੋ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਸੀ, ਉਹ ਲਜਜਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਇਸ ਦੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਪ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਜਗਤ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤਰੀਕੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਤਪ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਮੌਤ ਚੰਗੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਪ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕਰਾਂਗੀ। ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਤਪ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਾਂਗੀ; ਮੈਂ ਇਹ ਤਪ ਕਰਾਂਗੀ ਤਾਂ ਜੋ ਜੋ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਕੰਪਦੇ ਬਚਨ ਕਹੇ, "ਹੇ ਚੰਚਲ ਧੀ ਉਮਾ, ਤੇਰਾ ਨਰਮ ਸਰੀਰ ਤਪ ਦੀਆਂ ਕਠਿਨਤਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ। ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਚਾਹੇ ਜਾਂ ਨਾ ਚਾਹੇ। ਇਸ ਲਈ, ਬੇਟੀ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਪ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ; ਆਓ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚੱਲੀਏ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।" ਪਰ, ਜਦ ਉਹ ਧੀ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਗੁਫਾ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਈ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਜਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਿਤਾ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਵਾਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੂੰਜੀ, "ਉਮਾ, ਹੇ ਚੰਚਲ ਧੀ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਇਸ ਨਾਮ ਉਮਾ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਚਾਹਾ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗੀ।