ਜਦੋਂ ਕਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹਰਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਨੇਤਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਅੱਖ ਦੀ ਜਨਮੀ ਅੱਗ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਕੇ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਭਵ ਨੇ ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਇਸ ਅੱਗ ਨੇ ਫਿਰ ਅੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ, ਚੰਦ, ਫੁੱਲਾਂ, ਭੌਰਿਆਂ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਝਲਕ ਦਿਖਾਈ। ਇਹ ਕਾਮਦਾ ਤੀਰ, ਜੋ ਹਰੀ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਛੇਦ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭੜਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਹੋਈ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦੌੜਿਆ। ਇਹ ਅੱਗ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਰਾਤ ਇਹ ਅੱਗ ਸੜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਲਾਇਲਾਜ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੁਖਦਾਈ ਘੜੀ ਵਿੱਚ, ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦਈ ਪਤੀ ਮਧੁ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਡਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਬਹੁਤ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਧੁ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਤੀ ਇੱਕ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਅੰਬ ਦੀ ਬੇਲ, ਜਿਸ ਪਿੱਛੇ ਭੌਂਰੇ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਰਤੀ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਥ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸੁੱਚੀ, ਸੁਗੰਧਤ ਸੁਆਹ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਗੁਟਣਿਆਂ ਦੇ ਬਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿਗ ਪਈ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ, ਮਨ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਉੱਚੀ ਕਰੁਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਭਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਉਹ ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਹਨ; ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਨ; ਕਾਲ ਹਨ, ਕਲਾ ਹਨ; ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ; ਕੁਦਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਅਣਗਿਣਤ ਅੰਧਕ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ, ਗੁਣ-ਰਹਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਗਣਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਹਨ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ; ਵਿਭਿੰਨ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨਕ ਹਨ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਕੁਝ ਮੁਕਣ 'ਤੇ, ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਦਰਸ਼ਕ, ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀਆਂ ਯੱਜਨਾਂ ਦੇ ਭੋਗੀ, ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਸਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਣੰਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ, ਅਮਾਪ ਮਾਪ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਬੈਲ ਸਵਾਰ, ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਮਹਾਨ ਔਖਧ, ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਚਲਦੇ-ਅਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਅਮਾਪ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਿਓ; ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਦਿਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ, ਸਾਰੇ ਚੱਕਰਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨਕ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਇਆਲੂ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਮਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਸਿਫਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ—ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਯੋਗ, ਬੈਲ-ਧਾਰੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੇ—ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਤੱਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਕਾਮਦੇਵ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਨੰਗ, ਅਰਥਾਤ ਬਿਨਾ ਦੇਹ ਵਾਲਾ, ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਰਤੀ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਈ; ਪਰ ਹਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮਰਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਹਿਮਪರ್ವਤ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ, ਤਿਉਹਾਰਕ ਰਸਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਮੋੜ ਪਾਇਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਨੀ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਏ, ਅਤੇ ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਸਮੇਤ, ਪਹਾੜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ। ਸ਼ੁਭ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਚੱਲਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਐਸੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਅਤੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਦੁੱਤੀਯ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਹਾੜ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਨੇੜੇ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ? ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਇਹ ਕਾਰਨ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੋਭਾ।” ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਔਰਤ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਦੁਖੀ ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗੀ, “ਹੇ ਉੱਚ-ਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਰਤੀ ਜਾਣ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ; ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ, ਮਛਲੀ-ਧਾਰੀ ਧਵਜ ਵਾਲਾ, ਸੜ ਗਿਆ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਡਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: ‘ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ; ਕਾਮਦੇਵ ਮੁੜ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਤੇਰੀ ਸਿਫਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੇਗਾ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਾਵੇਗਾ।’ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਸ ਤੇ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਾਂਗੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਤੀ ਵੱਲੋਂ ਆਖੇ ਗਏ ਬਚਨਾਂ 'ਤੇ, ਪਹਾੜ, ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਪਰ, ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਉਹ, ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, “ਇਹ ਦੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਾਰਜ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਸੁਖ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ, ਕਿ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇ?