ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਆਸ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਛਾ ਦੀ ਅੱਗ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਜੋਗਮਾਇਆ ਨੇ ਉਸ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਸੇ ਮਾਇਆ ਵੱਲੋਂ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਅੱਗ ਹੋਰ ਭੜਕ ਉਠੀ। ਇਹ ਇਛਾ, ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਕਾਫੀ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਮਨ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਲਾਲਸਾ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਬਾਹਰੋਂ ਮਤਸਯ-ਧਵਜੀ (ਕਾਮਦੇਵ) ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਧੁ ਸਮੇਤ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹਿਲਦੇ ਆਂਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮਗਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮਕਰ-ਧਵਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੋਹਨ ਨਾਮ ਦਾ ਅਸ਼ਚਰਜਕਾਰੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਤੀਰ ਚਲਾਇਆ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਉੱਚਾ ਤੇ ਅਚੰਭਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਤੀਰ ਜਦੋਂ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਲਝਣ ਆ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗੂ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਇਛਾ ਵੱਲ ਝੁਕ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਹਰਲੀ ਵਧਦੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ, ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜ ਉੱਠੀ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ—ਇਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਭਿਆਨਕ, ਸੰਸਾਰ-ਨਾਸ਼ਕ ਅੱਖ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ, ਧੂਰਜਟੀ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਉਹ ਅੱਖ ਖੋਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਗਾਰੀ ਨਾਲ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰੀ। ਕਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਮ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਰਾ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਅੱਗ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਅੱਗ ਫੈਲ ਗਈ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਗੂੰਜੀ। ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਆਂਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵਿੱਚ, ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ ਵਿੱਚ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਵੱਸ ਗਈ। ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਤੀਰ, ਜੋ ਹਰੀ ਵੱਲੋਂ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਵੱਧ ਚੁਕਿਆ ਸੀ, ਲਾਲਸਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭੜਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਭਾਰੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਗ ਰੋਕੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਦਿਨ ਰਾਤ ਇਹ ਅੱਗ ਸੜਦੀ ਰਹੀ, ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਅਪਚਾਰਯੋਗ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਰਾ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਰਤੀ, ਆਪਣੇ ਨਿਰਦਈ ਪਤੀ ਮਧੁ ਸਮੇਤ, ਕਰੂਣਾ ਨਾਲ ਰੋਈ। ਬਹੁਤ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਧੁ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ, ਇੱਕ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਆਂਬ ਦੀ ਵੱਲੀ ਲੈ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ (ਸ਼ਿਵ) ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਲਤਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲਤਾ, ਆਪਣੇ ਜਟਾ-ਮੁਕਟ ਵਿੱਚ ਗੂੰਥ ਲਈ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸੁੱਚੀ ਸੁਗੰਧਤ ਰਾਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਉਹ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ; ਮਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਹ, ਜੋ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਅਤਿ ਦਇਆਲੂ ਹੈ। ਭਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਘਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ। ਸ਼ਰਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਿਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕਲਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ; ਕੁਦਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋ; ਅਣਮਾਪਣ ਅੰਧਕ ਦੇ ਮਾਰਨਹਾਰ ਹੋ; ਆਸਰਾ ਹੋ, ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੋ। ਭਿਆਨਕ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਭ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਦਭੁਤ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਭੋਗੀ, ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਭਿਆਨਕ ਕ੍ਰੋਧ ਵਾਲੇ, ਨਮਸਕਾਰ; ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਣਮਾਪਣ ਵਾਲੇ, ਨਮਸਕਾਰ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਵਾਹਨ, ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾ-ਔਸ਼ਧੀ, ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋ; ਮੈਂ, ਸ਼ਰਨ ਆਈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਭੂ! ਕਾਮਦੇਵ ਮੁੜ ਜੀਵੇ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ, ਸਾਰੇ ਚੱਕਰ ਤੇ ਅਰਥ ਰਚਦੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦਇਆਲੂ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਜੜ ਤੋਂ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਮਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ, ਵਾਹ-ਵਾਹ ਜੋਗ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਧਵਜੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ-ਧਾਰੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਮਿੱਠੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਕਾਮਦੇਵ ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮੁੜ ਜੰਮੇਗਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੋਹਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਨੰਗ, ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਉਪਵਨ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਰਤੀ, ਹਿਮਵੰਤ ਦੀ ਧੀ, ਉਥੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਈ, ਪਰ ਹਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਮਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ, ਹਿਮਵੰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ, ਉਤਸਵ ਮਨਾਏ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਮਕੁਟ ਰੱਖਿਆ, ਚਮਕਦਾਰ ਚੀਨੀ ਰੇਸ਼ਮ ਪਹਿਨਾਇਆ ਅਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਸਮੇਤ, ਪਹਾੜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ। ਮੰਗਲ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਉਪਵਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਰੋਂਦੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਿਮਵੰਤ ਉਸ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਨੇੜੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।