ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੁਣ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਪਰ ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਵਾਕ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਆਨੰਦ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਿਆਰ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ; ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਵੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿਓ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੁਰੰਤ ਸਵਰਗ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ; ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪਰਵਤ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲ ਕੇ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਕਰ ਚੁਕਿਆ ਹਾਂ; ਪਰ ਹੁਣ ਪੰਜ-ਬਾਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਜੋ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਆਮ੍ਰਾ ਡਾਲੀ ਦਾ ਹਥਿਆਰ (ਮਨਮਥਾ) ਯਾਦ ਕਰ। ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਨਮਥਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੋਹਕ ਅਤੇ ਖਿਡਾਰੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ, ਮਛਲੀ-ਧਵਜ (ਕਾਮਦੇਵ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। “ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਨੇਹੀ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਤੂੰ ਮਨਮਥਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਠੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਕਰ—ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ। ਝੱਟ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪਰਵਤ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ, ਹੇ ਮਨਮਥਾ, ਮਿੱਠਾਸ ਅਤੇ ਅਜੈਯ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਲ।” ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਪੰਜ-ਬਾਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਇਸ ਦੇਵ-ਸਭਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ; ਵੱਡਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਗੁੱਸਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਆਕਾਸ਼-ਜਨਮੀਆਂ ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਣੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਖੋ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚੋ; ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਖੋ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ, ਅਮਰਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ, ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਰਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਮਦੇਵ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਮਧੁ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਰਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਪਰਵਤ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਯੋਗਤਾ ਨਾਲ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਵੱਡੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਤ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰਵ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਫਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਵਿਗੜੇ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਗੁੱਸਾ, ਵੈਰ ਦੀ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ, ਉਸ ਡਰਾਵਨੇ ਸਾਥੀ—ਇਰਖਾ—ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਨ ਦੀ ਪਰਮ ਵਿਗੜੀ, ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਿੰਮਤ, ਬੇ-ਸਾਵਧਾਨੀ ਦੇ ਉਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਡਿੱਗ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਹੌਸਲੇ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਹਟਾ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਕਾਰਜ ਦੀ ਜੜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਭਵਰ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਤਪस्या ਚੋਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖਮਈ ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ। ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਮਦਨ (ਕਾਮਦੇਵ) ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲਿਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਸਾਰ ਹੈ, ਸਿੱਧੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਸ਼ਾਂਤ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਅਡੋਲ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਉੱਥੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਨੀਲੇ, ਹਰੇ ਢਲਾਨ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਬੈਲ ਅਡੋਲ ਚਰਦੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਨੈਤ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੁਹਣਾ ਨਿਵਾਸ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਕ ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸ਼ੂਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਇਸ਼ਾਨਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਟਾਵਾਂ ਯਕਸ਼ਾ ਕਸੂਰ ਦੇ ਪੀਲੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ, ਅਡੋਲ, ਉੱਤਰ-ਭਾਗ 'ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਰਪ-ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਗਹਣੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬੰਦ। ਨੱਕ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ, ਸ੍ਰਾਵਸਤੀ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਵਾਲਾ ਉਪਰ-ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ। ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਫਣ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ, ਸਾਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਜਟਾਵਾਂ ਹਿਲਦੀਆਂ, ਅੰਤ 'ਤੇ ਖਪਰੀਆਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ। ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਬਿਸਤਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਨਾਭੀ ਕੇਂਦਰ, ਸੱਪ ਜਿਸ ਦੀ ਪੁੱਛ-ਅੰਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ। ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ, ਮਧਮ ਮਧਮ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿਚ, ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਮਦਨ ਨੇ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਰਾਹੀਂ, ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ, ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰਿਆ ਸੁਰ ਸੁਣਿਆ— ਉਸ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠਿਆ; ਫਿਰ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੀ, ਧਿਆਨ ਦਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀ; ਫਿਰ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਵਿਗੜੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ; ਥੋੜ੍ਹਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਅਡੋਲ ਧੂਰਜਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ।