ਹੇ ਪਹਾੜ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ—ਜੋ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਖੇਡ ਦੇ ਖਿਲੌਣ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੇ ਪਹਾੜ, ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਅਡੋਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਜੀਵ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਡੋਲ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਹਾਦੇਵ ਸਦਾ ਅਡੋਲ, ਅਟੱਲ, ਅਜਨਮਾ, ਸਰਵ-ਕਰਤਾ ਤੇ ਅਜਰਾ ਹਨ; ਉਹੀ ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ ਉਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਦੈਵੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਰੀਰਕ ਲਕੜਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਮਰ, ਧਨ ਤੇ ਭਾਗ ਦਾ ਪਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਹੇ ਪਹਾੜ, ਇਹ ਭਾਗ ਜੋ ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਅਮਾਪ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੱਥ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਖੁੱਲ੍ਹਾ, ਵਰਦਾਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇਵੇਗੀ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਸਦੇ ਚਰਨ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹਨ; ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਮੇਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਸੁਣ। ਉਸਦੇ ਚਰਨ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਨਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਜਦੋਂ ਆਪਣੇ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮਕੁਟ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਚਰਨ ਵਿਲੱਖਣ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਛਾਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪਹਾੜ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ, ਨੰਦੀ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵਾ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਤੇਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸਦੀ ਅਤੇ ਧਨੁਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਜੁੜਾਈ ਜਲਦੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਤੂੰ ਯੋਗ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਹੇ ਹਿਮਾਵਤ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਨੰਦੀ-ਧਾਰੀ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹਿਮਾਚਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਟੱਲ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉੱਠਾ ਕੇ ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮਾਣ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਕਿ ਫ਼ਰਜ਼ਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੀ ਦੇਖਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਅਟੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਡੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਆਤਮਿਕ ਹੈ—ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ; ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਖੁਦ-ਸਰਜਕ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਲੇਪਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੱਲ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ," ਐਸਾ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹਿਮਾਵਤ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਨਾਰਦ ਤੁਰੰਤ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਸੋਹਣੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਇੰਦਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਬਾਰੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। "ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਪੰਜ-ਬਾਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ, ਅੰਬਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮੱਛਲੀ-ਧ੍ਵਜਾ ਕਾਮਦੇਵ, ਰਤੀ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੈਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਪ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਕੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕੀ ਹੋਣਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰ—ਦੇਵਲੋਕ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ। ਜਲਦੀ ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਕਰਵਾ, ਹੇ ਕਾਮਦੇਵ, ਮਿੱਠਾਸ ਅਤੇ ਅਜੈ ਬਸੰਤ ਨਾਲ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੰਜ-ਬਾਣ ਵਾਲਾ ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ?" "ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਵੇਂ ਅਡੋਲ ਹਨ; ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮਿਹਰ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਸੁੰਦਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਨਹੀਂ।" "ਜੇਕਰ ਧਿਆਨ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਅਸਫਲਤਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰ; ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਇੱਥੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ 'ਤੇ ਹਾਨੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ, ਅਮਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਤੀ-ਪਤੀ; ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਹਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਮਦੇਵ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਮਧੁ ਨਾਲ ਰਤੀ ਸਮੇਤ ਜਲਦੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।