ਹਿਮਾਲਾ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੀ ਧੀ ਕੋਲ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹੋਣ, ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਅਭਾਗਣ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੀ ਕਰੇ? ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਅਵਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ! ਇਸ ਸਮੇਂ ਅਣਉਚਿਤ ਜਾਂ ਅਸੰਭਵ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਧੀ ਕਰਕੇ ਜੋ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਉਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।" "ਮਨ ਜਦੋਂ ਸਾਫ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਹਮਿਲੀਅਤ ਦਾ ਘਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੀ ਲਾਲਚ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬਿਗਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਉੱਚ ਜਾਂ ਆਮ ਘਰਾਣੇ ਦੀ ਹੋਣ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਨਮ ਇਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਸੁਖ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਸੁਖ ਉਚਿਤ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ।" "ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਪਤੀ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲਾ ਹੈ; ਅਣਉਚਿਤ ਪਤੀ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੰਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਲਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸੁਖ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਧਨ ਸਿਰਫ ਜੀਊਣ ਲਈ ਹੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਤਨੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਪਤੀ ਗਰੀਬ, ਅਭਾਗਾ, ਮੂਰਖ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੱਛਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਉਸਨੂੰ ਔਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਹੇ ਨਾਰਦ! ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪਤੀ ਪੈਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਇਹ ਅਤੁੱਲ ਦੁੱਖ ਅਣਗਿਣਤ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਸਹਿਣ ਜੋਗ ਨਹੀਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਚਲਦਿਆਂ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਵੀ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਹ (ਪਤੀ) ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਫਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ 'ਉਲਟੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ' ਹੈ, ਤੇ ਉਲਟੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੰਗਤਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਤੇ ਭਾਗ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਕਦੇ ਦਿੰਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਆਪਣੀ ਪਰਛਾਈ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਵੀ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ; ਹੋਰ ਸਰੀਰਕ ਲੱਛਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਚੰਗਾ ਭਾਗ, ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਉਮਰ ਤੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਤੋਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹੋ; ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਟੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ ਸ਼ੈਲ ਰਾਜ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਨਾਰਦ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਕੰਵਲ-ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਬੋਲੇ: "ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ, ਤੂੰ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਇਹ ਗੁਪਤ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਹਿਮਾਚਲ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਦੇਵੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪਤੀ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਜੋ ਅਤੀਤ, ਵਰਤਮਾਨ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਆਸ਼੍ਰਯ, ਨਿੱਤ, ਆਚਾਰਯ, ਸ਼ੰਕਰ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਉਹ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਬੁਢੇਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਹਨ, ਹੇ ਪਹਾੜ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਤੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿਚ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ, ਹੇ ਪਹਾੜ, ਅਡੋਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰ ਹੀ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਚਲ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਨਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ ਤੇ ਲਾਚਾਰ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।" "ਪਰ ਮਹਾਂਦੇਵ ਅਡੋਲ, ਅਚਲ, ਅਜਨਮਾ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਅਬਿਨਾਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈ।" "ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲੱਛਣ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ, ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਸੁਣ।" "ਦੇਵੀ ਲੱਛਣ ਸਰੀਰਕ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਮਰ, ਧਨ ਤੇ ਭਾਗ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਪਰ, ਹੇ ਪਹਾੜ, ਇਹ ਜੋ ਭਾਗ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਤਹੀਣ ਤੇ ਅਪਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਲੱਛਣ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੱਥ ਦੀ ਮুদ্রਾ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਖੁਲ੍ਹਾ, ਵਰ ਦਿੰਣ ਵਾਲਾ ਹੱਥ, ਦੇਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਵੇਗੀ।" "ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਪਰਛਾਈ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹਨ; ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਵੀ ਸੁਣ।" "ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ, ਜੋ ਕੰਵਲ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸਾਫ ਨਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮੋੜਿਆਂ (ਮੁਕੁਟਾਂ) ਵਿਚ ਜੜੇ ਰਤਨਾਂ ਵਿਚ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਪਰਛਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਚਮਕਦੀਆਂ ਅਜੀਬ ਰੰਗਤਾਂ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਛਾਈ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬਤ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਚਾਰਯ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਿਵਾ, ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਦਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਾਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਜਲਦੀ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੂੰ ਯੋਗ ਕਰਮ ਕਰ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਹੇ ਹਿਮਵਤ।" "ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਜਿਹਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।" "ਫਿਰ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ:" "ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਤੀਤ ਕਰਨ ਜੋਗ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਸੱਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।" "ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।