ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਸੁਗਮ ਆਕਾਸ਼ੀਕ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਐਸਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਹਰਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਇਥੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਦੇ ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਕਿੰਨਾ ਧੰਨ ਹੈ—ਇਹ ਗੁਫਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਤਦ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮੇਨਾ, ਜੋ ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਮ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਝੁਕਦੇ ਹੋਏ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਥੇ, ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹਿਮਵਤ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਜਦ ਮੇਨਾ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਓੜਣੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਕਮਲ-ਕੋਸੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਅਤੁੱਟ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਚੰਭਾ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਆ ਬੇਟੀ!” ਫਿਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਧੀਏ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ।” ਫਿਰ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਉਹੀ ਧਨਵੰਤ ਸਵਾਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ, ਜੋ ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੁੰਹ ਚੁਪਕਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾਂ ਬੋਲੀ। ਮਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਆਖਿਆ, “ਧੀਏ, ਤੂੰ ਇਸ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਰਤਨ ਜੜਿਆ ਖਿਡੌਣਾ ਦਿਆਂਗੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।” ਮਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਉਠੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਕੋਸੇ ਹੱਥ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਧੀ ਦੀ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਦੀ ਹੌਸਲਾ ਅਫਜ਼ਾਈ ਕੀਤੀ। ਮਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ, ਕੁਤੂਹਲ ਨਾਲ, ਧੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਵਭਾਵਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵੀ ਹੈ। ਹਿਮਵਤ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਲਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਵੀ ਬੋਲਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਣੀ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਤੇ, ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ ਨਾਰਦ ਜੀ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਹਿਮਵਤ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਸੁਜਨ, ਇਸ ਕੁੜੀ ਲਈ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਉਪਜਿਆ; ਇਹ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਹੱਥ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪੈਰ ਅਸਥਿਰ ਹਨ; ਇਹ ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵੇਗੀ। ਹੋਰ ਕੀ ਆਖੀਏ?” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਿਮਵਤ ਰਾਜਾ ਦਾ ਮਨ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਹੌਸਲਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਲੈ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬਹੁਤ ਜਟਿਲ ਤੇ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਅਟਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਕਾਰਕ ਵਲੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੱਦ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਜੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਕੁਝ ਉਪਜਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂਲ-ਕਰਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਅਸਲ ਕਰਤਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ। ਅੰਡਜ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਹੋਰ ਅੰਡਜ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਕੁਝ ਰੇਪਟਾਈਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਸਵਭਾਵ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉੱਚਤਾ ਧਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਜੀਵ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਉਪਜਾਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਘਰਸਥ ਆਚਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ; ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕਾਰਕ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਉਪਜਾਉਣ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ—ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਵਧਾਉਣ ਤੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੇਣ ਲਈ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਕੁਦਰਤ ਵਲੋਂ, ਔਰਤ ਦੁਖੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਵੱਡੇ ਇਨਾਮਾਂ ਨਾਲ, ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਧੀ ਗੁਣਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਬਚਨ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖਦਾਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧੀ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ—ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਆਦਿ—ਤਾਂ ਵੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਆਦਿ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਉਸ ਬੇਚਾਰੀ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇ? ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਧੀ ਸਰੀਰਕ ਦੁਸ਼ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਹੈ; ਹਾਏ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ, ਮੁਰਝਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਡੁੱਬ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ ਜੀ! ਇਸ ਵੇਲੇ ਅਣਉਚਿਤ ਜਾਂ ਅਸੰਭਵ ਗੱਲ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਆਪਣੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੇਰੀ ਧੀ ਰਾਹੀਂ ਆਇਆ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਜਦ ਮਨ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਉਪਹਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਲਾਲਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਆਮ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਜਨਮ, ਇਥੇ ਤੇ ਆਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਲਈ, ਤੇ ਯੋਗ ਪਤੀ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਹੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਔਰਤ ਲਈ ਵਿਰਲਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਮਾੜਾ ਪਤੀ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਿਨਾ ਪੁੰਨ ਦੇ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਤੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਦਾ ਆਧਾਰ ਨਹੀਂ, ਸੁਖ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਧਨ ਸਿਰਫ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਤਨੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਪਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਪਤੀ ਜੇ ਗਰੀਬ, ਦੁਖੀ, ਮੂਰਖ, ਤੇ ਸਭ ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਪਤੀ ਉਪਜਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਅਤੁੱਲਨੀਆਂ ਬੇਕਿਸਮਤੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ, ਭਾਰੀ ਤੇ ਸਹਿਣਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਪਜਿਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ।