ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਵਿਣੂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਇਹ ਹੈ 'ਸਾਰਵਭੌਮ' ਸ਼ਰਾਧ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਣੂ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਅਯਨਾਂ (ਉੱਤਰਾਯਣ, ਦੱਖਿਣਾਯਣ), ਸੰਕ੍ਰਾਂਤੀਆਂ, ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸ ਅਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸੀ, ਅਸ਼ਟਕਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਆਰਦ੍ਰਾ, ਮਘਾ, ਰੋਹਿਣੀ—ਇਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਉਚਿਤ ਦਾਨ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਛਾਂ, ਵਿਆਤੀਪਾਤ, ਵਿਟੀ ਅਤੇ ਵੈਧ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਉੱਤਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤੀਜ, ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਨੌਂਵੀ, ਮਾਘ ਅਤੇ ਨਭਸ ਦਾ ਪੰਦਰਾਂ, ਤੇ ਤੇਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਵੀ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਅਖੂਟ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਨਵੇਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਵੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ, ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ, ਚੈਤਰ ਦੀ ਤੀਜ ਅਤੇ ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਫਾਲਗੁਣ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸ, ਪੌਸ਼ ਦੀ ਗਿਆਰਵੀਂ, ਆਢਾੜ ਦੀ ਦਸਵੀਂ, ਮਾਘ ਦੀ ਸਤਵੀਂ, ਸ੍ਰਾਵਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਸ਼ਟਮੀ, ਆਢਾੜ, ਕਾਰਤਿਕ, ਫਾਲਗੁਣ, ਚੈਤਰ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ, ਅਤੇ ਜੈਸ਼ਠ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ—ਇਹ ਸਭ ਦਿਨ ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਦਾਨ ਅਖੂਟ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਰਥ 'ਚ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਮਾਘ ਦੀ ਸਤਵੀਂ ਨੂੰ 'ਰਥ ਸਪਤਮੀ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਰਾਧ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਾਖ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ, ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਇਕੱਠ, ਤੀਰਥ, ਮੰਦਰ, ਘਰ, ਬਾਗ, ਤੇ ਦੀਵਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਇਕਾਂਤ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਾਸਟਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਥਾਨ 'ਚ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਜਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ, ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਗੁਣ ਵਧੀਆ ਹੋਣ, ਉਮਰ ਅਤੇ ਰੂਪ ਸਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦੋ—ਦੈਵੀ ਕਰਮ ਲਈ ਦੋ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਲਈ ਇੱਕ-ਇੱਕ, ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਲਈ ਇੱਕ-ਇੱਕ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਸਨ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਉਹ ਦੋ ਭਾਂਡੇ ਭਰੇ, ਉੱਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਰੱਖੇ, 'ਸ਼ੰ ਨੋ ਦੇਵੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਏ, ਤੇ 'ਯਵਹ' ਆਖ ਕੇ ਜੌ ਰੱਖੇ। ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੱਖ ਕਰੇ। ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿਮਰ ਕੇ, ਜੌ ਛਿੜਕੇ। ਫੁੱਲ ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, 'ਯਾ ਦਿਵਿਆ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਘ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦਰਭਾ ਦਾ ਆਸਨ ਦੇ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਭਾਂਡੇ ਭਰੇ। ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, 'ਸ਼ੰ ਨੋ ਦੇਵੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਏ। 'ਤਿਲਾਹ' ਆਖ ਕੇ ਤਿਲ ਪਾਏ, ਫੇਰ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲ ਪਾਏ। ਇਹ ਭਾਂਡਾ ਲੱਕੜ, ਪੱਤਿਆਂ, ਜਲ-ਉਤਪੰਨ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਜਾਂ ਸੋਨੇ-ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ, ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਭਾਂਡੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਉੱਤਮ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਪਾਣੀ, ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ, ਅਖੂਟ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਰਘ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਭੋਜਨ ਲਈ ਵੀ ਚਾਂਦੀ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਚਾਂਦੀ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਥੇ ਇਸਦਾ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ। ਜੋ ਭਾਂਡਾ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ, ਨਿਰਲੋਭ ਹੋ ਕੇ, 'ਯਾ ਦਿਵਿਆ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖੋ। 'ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਦਾ ਹਾਂ' ਐਲਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, 'ਉਸ਼ੰਤਸਤਵਾ' ਤੇ 'ਤਥਾਯੰਤੁ' ਰਿਗਵੇਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦੋ। 'ਯਾ ਦਿਵਿਆ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਅਰਘ ਚੜ੍ਹਾਓ, ਫੇਰ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੇਟ ਕਰੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥੋਂ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਤਰਪਣ ਦੀ ਰਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ। ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰੱਖੋ, 'ਪਿਤ੍ਰਭਯਹ ਸਥਾਨਮ' ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਾਣੀ ਘੁੰਮਾਓ। ਇੱਥੇ ਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਅੱਗ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਰਲੋਭ ਹੋ ਕੇ ਕਰੋ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪੂਰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਦਰਭਾ ਫੜ ਕੇ, ਗੁਣਵਾਨ ਭੋਜਨ—ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਦਾਰਥ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੁਧ, ਦਹੀਂ, ਘਿਉ, ਤੇ ਚੀਨੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਖੀਰ ਆਦਿ—ਪੂਰਨਤਾ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰੋ। ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਐਸਾ ਭੋਜਨ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੱਛੀ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਦੋ ਮਹੀਨੇ, ਹਿਰਣ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ, ਬੱਕਰੀ ਜਾਂ ਭੇਡ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਚਾਰ, ਪੰਛੀ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਕਰੀ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਛੇ, ਪਰਸ਼ਤ ਮੱਛੀ ਨਾਲ ਸੱਤ, ਏਨਾ (ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿਰਣ) ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸੂਰ ਤੇ ਮਹਿਸ (ਭੈਂਸ) ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਦੱਸ, ਖਰਗੋਸ਼ ਤੇ ਕਛੂਏ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਗਿਆਰਾਂ ਮਹੀਨੇ, ਗਾਂ ਦੇ ਦੁਧ, ਦੁਧ-ਚਾਵਲ ਤੇ ਰੌਰਵ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਾਰਧ੍ਰੀਣਸ (ਜੰਗਲੀ ਬਲਦ) ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ, ਕਾਲਾ-ਸਾਕ ਸਬਜ਼ੀ ਜਾਂ ਤਲਵਾਰ-ਮੱਛੀ ਦੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਅਨੰਤ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਗਾਂ ਦੇ ਦੁਧ, ਘਿਉ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲੀ ਖੀਰ ਦੀ ਭੇਟ ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਖੂਟ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਵਾਧਿਆਇ, ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਣੂ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਸੋਮ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਿਹਤ ਤੇ ਰਥੰਤਰਾ ਸਾਮਨ, ਜੈਸ਼ਠ ਸਾਮਨ ਅਤੇ ਸਰੌਹਿਣ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਂਤਿ ਅਧਿਆਯ, ਮਧੁ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੰਡਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਮਗਰੋਂ, ਜਾਂ ਜਦ ਉਹ ਭੋਜਨ ਕੋਲ ਹੀ ਹੋਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।