ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਦੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਮੇਨਾ, ਕਈ ਨਿਪੁੰਨ ਸੇਵਕਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪਾਏ ਗਏ ਸੁੱਚੇ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਵਿਹੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਸੁਗੰਧਤ ਧੂਪ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਮਨੋਹਰ ਸੀ, ਰਾਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਰਾਤ ਅਹਿਸਤਾ-ਅਹਿਸਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਦਿਨ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਜਦ ਸੁਖ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆਈ, ਮਹਾਂ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੇਨਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਾਗੀ। ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਛਾਪ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ; ਰਾਤ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਸੀ, ਤੇ ਅੰਗਣੇ ਰਾਤ-ਵਿੱਚ-ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਿਆਰੀ ਮੇਨਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ, ਗਲ ਵਿਚ ਡੂੰਘੀ ਤਣਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਮਲ-ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਠੀ। ਰਾਤ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਸਦੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਰਾਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਨਮ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਮਾਤਾ ਦੇ ਗਰਭ-ਵਨ ਵਿਚ ਪਰਵੈਸ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਰੰਗਤ ਰਾਤ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਨਿਖਰ ਗਈ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਮਹੂਰਤ ਵਿਚ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਸੀ, ਨੇ ਗੁਫਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਜਨਮ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਜੜ-ਚੇਤਨ ਜੀਵ, ਹਰ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਨਰਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅਕਾਸ਼-ਸਮਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ; ਕਠੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਸਾਰੇ embodied ਜੀਵ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚਮਕ ਵੱਧ ਗਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ; ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਪੌਦੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲ ਲਿਆਏ। ਫੁੱਲ ਸੁਗੰਧਤ ਹੋ ਗਏ, ਆਕਾਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਵਾ ਛੂਹਣ ਲਈ ਸੁਖਦਾਈ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬੜੀ ਮਨੋਹਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਖੇਤੀ-ਬਾੜੀ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ, ਪੱਕੇ ਤੇ ਫਲਦਾਈ ਉਤਪਾਦ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ, ਤੇ ਧਾਨ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ। ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀ ਕੀਤੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਈਆਂ। ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਗਏ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਇੰਦਰ, ਹਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਅਗਨੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਗੀਤ ਗਾਏ, ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਨੇ ਨੱਚਿਆ। ਮੇਰੂ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ, ਆਪਣੇ ਦਿਵਯ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਂ-ਉਤਸਵ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਸਾਰੇ ਜੜ-ਚੇਤਨ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਸੇਵਾ ਯੋਗ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਯੋਗ ਸੀ; ਉਤਸਵ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਨਾਗਾਂ, ਪਹਾੜਾਂ, ਪੱਥਰਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਧਨ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲੀ ਗਈ; ਸੁੰਦਰਤਾ, ਭਾਗ, ਤੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ, ਵਿਲੱਖਣ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਜਿੱਤ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਾਰਦ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਆਇਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਮਹਾਂ ਆਸਨ ਤੋਂ ਉਠਿਆ। ਵਾਸਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਹ ਪੂਜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ; ਤੇ ਜਦ ਪਿੱਛੇ ਪੁੱਛੀ ਗਈ, ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਭਲਾਈ ਦਾ ਅੰਕੁਰ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ, ਰਿਸ਼ੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਲ ਤੇ繁荣 ਲਈ ਸਚੇਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਰਵੋਚਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ; ਤਾਂ ਕਿ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵੀ, ਪਿਨਾਕੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਯੋਗ ਵਿਚ ਮਿਲ ਜਾਵੇ। ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਆਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੰਸ ਤੇ ਬੈਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹਿਮਾਸ਼ੈਲ ਨੇ ਨਾਰਦ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਦੋਵੇਂ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਂ-ਗੁਰੂ, ਜੋ ਅਤਿ-ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਮਹਾਂ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ; ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਹਾੜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੋਣ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੂਜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸਜਨਤਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਪਹਾੜ, ਆਪਣਾ ਕਮਲ-ਵਾਂਗ ਚਿਹਰਾ ਖਿੜਾ ਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ; ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਵੀ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ। "ਅਹਾ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਸੇਬੇ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਹਨ; ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਤੇ ਪਹਾੜ ਆਪ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।" "ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਸਾਰੇ ਅਚਲ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਸੀਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਗਹਰਾਈਆਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ; ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਐਸਾ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਧਨ ਨਹੀਂ।" "ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਤੇਰੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਤੇ ਨਾਰਦ-ਇੰਦਰ-ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਸੰਵਾਦ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਉਤਸਵ ਦੀ ਲਹਿਰ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।