ਜਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸ਼ੁੰਭ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ; ਹੇ ਸ਼ੁੰਭ, ਇਹ ਜੰਗ ਛੱਡ ਦੇ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਮੂਰਖ, ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹੀ ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਨਾ ਹੋ," ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਮੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ ਉਚੱਕ ਕੇ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੋਹਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਘਾਤਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਖ ਕੇ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਚੀਆਂ ਗੱਜਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਂਗ ਭੰਕਾਰੇ ਮਾਰਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਤੀਬਰ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ, ਹੋਰ ਸ਼ੰਖ, ਨਫ਼ੀਰੀਆਂ ਤੇ ਸਿੰਗ ਵਜਾਉਂਦੇ। ਫਿਰ, ਜਦ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਇਆ, ਉਹ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਜਦ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਝੰਡਾ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਖੋਹ ਗਏ, ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵਜਰਧਾਰੀ ਇੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਤੂੰ ਇਹ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜਦ ਮੰਦੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਕਲਮੰਦ ਕਿਵੇਂ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਛੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨੀਵਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਝਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜੋ ਬਿਨਾ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਹਨ; ਅੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਥੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦ ਤੂੰ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਦ ਤੇਰਾ ਅੱਗੇ ਕੌਣ ਸੀ? ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦੈਤਿਆ, ਜਦ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੇ ਭੁੱਲ-ਭੁਲਾਈਅਾਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਹਰੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈਂ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਹੁਣ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧ ਗਈ। ਸਭ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਉਹ ਅਧੋਕਸ਼ਜ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਾਸ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਦੈਤਿਆ ਤਾਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਨ ਦਾ ਲੇਖ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਲਈ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਜੰਭ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦੈਤਿਆ ਵੀ ਮਰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਦਿਵਵ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜੰਭ ਨੂੰ ਮਾਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਲਈ ਕਲੇਸ਼ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹੀ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਜੰਭ ਨੂੰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਚੁਭਣ ਹੈ, ਉਖਾੜ ਦੇ।" ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਹਸਰਾਕਸ਼ (ਇੰਦਰ), ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਫੌਜ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਤਪ ਦਾ ਜੋ ਨਿੱਕਸ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਫੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਬਣਾਏ—ਮਜਬੂਤ, ਨੀਲੇ ਗਲਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਗੁੰਝਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੂੜੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਪੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹੋਏ, ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਭਿਆਨਕ ਗਹਣੇ। ਉਹ ਪੀਲੇ, ਉੱਚੇ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਲਾਂ ਪਹਿਨੇ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਕਪਾਲੀ, ਜੋ ਮਹਾਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਂਦੇ। ਕਪਾਲੀ, ਪਿੰਗਲਾ, ਭੀਮ, ਵਿਰੂਪਾਕਸ਼, ਵਿਲੋਹਿਤ, ਅਜੇਸ਼, ਸ਼ਾਸਨ, ਸ਼ਾਸਤਾ, ਸ਼ੰਭੂ, ਚੰਡ ਅਤੇ ਧਰੁਵ—ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਗਰਜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ, ਤੇ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਇੰਦਰ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਹਵਾ ਦੇ ਪੰਖੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਸੀ। ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਹਿਮਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵਿੱਚੋਂ ਮਦ ਰਸ ਦੀ ਧਾਰ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਮਹਾਨ ਵਾਯੂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ; ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਗਨਿ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਖੜਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਦਿਤਿਆ, ਵਸੁ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਮਰੁਤ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਗੰਧਰਵ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਯਕਸ਼, ਕਿਨਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਅਣਗਿਣਤ ਟੋਲੀਆਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਚਰਣਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚ ਪਰੇਡ ਕਰਦੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਇੰਦਰ ਦੀ ਫੌਜ, ਜੋ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ, ਝੰਡਿਆਂ, ਸੈਂਕੜੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਜ ਨਾਲ, ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਉੱਚੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਈ। ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਹਾਥੀ-ਦੈਤਿਆ, ਜੋ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲੜਾਈ ਦੀ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਉਹ ਦੈਤਿਆ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੋਠ ਸिकोੜ ਕੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਕਿਨਰ— ਇੱਕਠੇ ਹੋ ਕੇ ਅਦਭੁਤ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਆਸਤਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ: ਫਾਂਸ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਚਕਰ, ਭਾਲੇ, ਤੇ ਗਦੇ। ਭਾਲੇ, ਭਾਲੇ, ਨੁਕੀਲੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਭਾਰੀ ਗਦੇ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ, ਦੈਤਿਆ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪਸੰਦ ਦੇ ਕਣ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਨਿਗਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਘਾਤ ਕਰਦਾ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਦਿਖਦਾ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਹਾਥੀ-ਦੈਤਿਆ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਕਰਾਹ ਉਠਦੀ।