ਮਹੀਸ਼ਾਸੁਰ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੈਂਸ ਰੂਪੀ ਦੈਤ ਸੀ, ਜਦ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਗਿਰ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਓ ਮਹੀਸ਼ਾਸੁਰ, ਤੂੰ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਰਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਇਸਤਰੀ ਮਾਰੇਗੀ। ਉਠ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾ ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਇੱਥੋਂ ਜੰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾ।" ਮਹੀਸ਼ਾਸੁਰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ੁੰਭ ਨਾਮਕ ਦੈਤ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਵਕਰੀ ਭ੍ਰੂ ਨਾਲ, ਆਪਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਯੋਧਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਗਰੁੜ 'ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਹੀਂ ਚੁਕਦੇ। ਦੈਤ ਰਾਜ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁੰਭ ਦੀ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਢਾਲ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁੰਭ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਅਤੇ ਢਾਲ ਤੋਂ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰ ਛੱਡੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਲੈ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੰਭ ਦੀ ਬਾਂਹ, ਛੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ, ਦਸ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਝੰਡਾ, ਅਤੇ ਤਣੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁੰਭ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਖੂਨ ਦੇ ਧਾਰਾਂ ਵਹਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਡੋਲਿਆ, ਤਦ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰਾ ਨਾਸ ਕੁਆਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥ ਹੋਣ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਜੰਗ ਛੱਡ ਦੇ, ਓ ਸ਼ੁੰਭ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਮੂਰਖ। ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਜੰਗ ਲਈ ਇਤਨਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਕਿਉਂ?" ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਿਮੀ ਦੈਤ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗਰੁੜ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਵੀ, ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਗਦਾ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੋਵਾਂ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਬੱਦਲ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦਹਾੜ ਪਏ, ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਂਗ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਕੁਝ ਆਪਣੀਆਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਝਟਕਦੇ, ਕੁਝ ਸ਼ੰਖ, ਤੁਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਭੇਰ ਵਜਾਉਂਦੇ। ਫਿਰ, ਗਰੁੜ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲੀ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਲਟੇ ਅਤੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ, ਉਸ ਦੀ ਝੰਡਾ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਦੇਖ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹਰੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵਜਰਧਾਰੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੇ, ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੂੰ ਇਹ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਆਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜਦ ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਪਤਾ ਲਾ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰੇ? ਜਦ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਨਿਮਣਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੇਠਲੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨਿਮਣਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ; ਅੱਗੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਥੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਤੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੂ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਦੈਤ ਦੇ ਸਲੇਅ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਕੌਣ ਸੀ? ਜਦ ਉਹ ਦੈਤ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਤੇ ਮਤਿ-ਭਰਮ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਤੂੰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਹਰੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਹੁਣ ਡੁਬੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਬਣ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਚੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨਾਲ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਫਿਰ ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਨੇ ਵਕਤ ਦੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਦੈਤ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ। ਤਾਰਾ ਦੈਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰਨ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਦੂਜੇ ਲਈ, ਕੁਆਰੀ ਇਸਤਰੀ ਹੀ ਮਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ; ਜੰਭਾ, ਭਿਆਨਕ ਦੈਤ, ਮਰਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜੰਭਾ ਨੂੰ ਮਾਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕਲੇਸ਼ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਭੇਧ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦਾਨਵ।" "ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜੰਭਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੰਡੇ ਨੂੰ ਉਖਾੜ।" ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦ੍ਰ, ਜੋ ਅਮਰਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਫੌਜ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ; ਜੋ ਵੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਰਤਾ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਹਰੀ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਨੀਲੇ ਗਲੇ, ਅਤੇ ਅੰਗਾਂ 'ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ 'ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਖੋਪੜੀਆਂ, ਸਰੀਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀਆਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮਲੇ ਹੋਏ, ਬਾਹਾਂ 'ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗਹਿਣੀਆਂ। ਕੂਹਲੇ, ਲੰਬੇ ਜਟਾਂ, ਸਿੰਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਪਾਲੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੇ। ਕਪਾਲੀ, ਪਿੰਗਲਾ, ਭੀਮ, ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼, ਵਿਲੋਹਿਤ, ਅਜੇਸ਼ਾ, ਸ਼ਾਸਨ, ਸ਼ਾਸਤਾ, ਸ਼ੰਭੂ, ਚੰਡਾ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ—ਇਹ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਅਣੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਫੌਜ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ-ਚੀਰ ਕੇ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਦੇ, ਗਰਜਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਇਰਾਵਤ, ਚਾਰ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਹਿਲਦੇ ਪੰਖੇ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, 'ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਸੀ। ਸੋ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇੰਦ੍ਰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਰੂਪ-ਬਦਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦਾ, ਬਰਫ਼ੀਲੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਹਾਥੀ ਤੋਂ ਮਦਿਰਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਾਯੂ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਅੱਗ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਣੂ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਆਦਿਤਯ, ਵਸੁ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਮਾਰੁਤ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨ ਵੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੈਤਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।