ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਦੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਪਰਬਤ ਚੋਟੀਆਂ, ਜੋ ਮਹਿੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਦੀ ਹਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂਫਾਨੀ ਪਿੰਡ। ਚੌਫੇਰੇ ਗਜਗਜ ਕਰਦੇ ਬੱਦਲ ਗੂੰਜ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਉੱਛਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਸਦੇ ਝੰਡੇ ਉੱਤੇ ਗਰੁੜ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਵਿ्णੁ, ਜੋ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸੈਜ ਉੱਤੇ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਕਉਸਤੁਭ ਮਣੀ ਦੀ ਜਗਮਗਾਹਟ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਂਹਬੰਦ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਈ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਗਰੁੜ ਆਇਆ, ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੀ ਅਦਭੁਤ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿ्णੁ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜਿਸਦੇ ਹਥਿਆਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਨਾਸਮਤਕ ਸਾਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਤੁਰੰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪਰ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਚਮਕਦਾ ਚਕਰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸਰੋਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਲਯਕਾਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅਚੁਤਮ (ਵਿਣੁ) ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਘਣਘੋਰ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹਾਰ ਜਾਣਗੇ।" "ਇਹੀ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੇਸ਼ਵ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ। ਦੇਵਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਯੱਗਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਚਹੁੰ ਪਾਸੋਂ ਘੇਰ ਕੇ, ਵਿਭਿੰਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਣੁ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਲਨੇਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੌਂ ਮਹਾਬਲੀ ਅਸੁਰ ਰਥੀ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਣੁ) ਨੂੰ ਸੱਠ ਤੀਰ ਮਾਰੇ। ਨਿਮੀ ਨੇ ਸੌ ਤੀਰ, ਮਥਨਾ ਨੇ ਅੱਸੀ, ਜੰਭਕ ਨੇ ਸੱਤਰ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਦਸ ਤੀਰ ਮਾਰੇ। ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ-ਨੇਤਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਦਸ-ਦਸ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਣੁ ਤੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮਾਰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦੇ ਹੋਏ, ਅਸੁਰ-ਸੰਘਾਰਕ ਵਿਣੁ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਛੇ-ਛੇ ਸਿੱਧਾ ਉੱਡਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਣੁ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਤੀਰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਕਉਸਤੁਭ ਮਣੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਂਗ ਵਿਣੁ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਚੋਟ ਖਾਂ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਫੜੀ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਿਆਂ, ਅਸੁਰ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਭਰੇ ਅਸੁਰ-ਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੁਸਤ ਹਥ-ਚਾਲ ਨਾਲ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਆਉਂਦੀ ਗਦਾ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਵਿਣੁ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਹੋ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਕਾਲਨੇਮੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਨੁਕੀਲਾ ਭਾਲਾ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਦਿਤੀਪੁੱਤਰ ਅਸੁਰ ਨੇ ਵਿਣੁ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਛੇਦੀ; ਤੇ ਉਸ ਬਾਂਹ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਕੰਗਣ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਵਿਣੁ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਤਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸੁਰ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਛੇਦਿਆ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ, ਇਕ ਪੰਖੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਝੰਡਾ, ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਤ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼, ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਅਸੁਰ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਛੇਦੀ। ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਹੇ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲ ਵਿਚੋਂ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਅਸੁਰ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਵਿਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਪੌਣ ਵਿਚ ਹਿੱਲਦੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ। ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗਦਾ ਵਿਣੁ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਸੁੱਟੀ, ਪਰ ਉਹ ਭਾਰੀ ਹਥਿਆਰ ਉਲਟ ਕੇ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਕੁਚਲ ਗਿਆ, ਮਕੁਟ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਤੇ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਵਿਚੋਂ ਧਾਤੂਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਜਿੰਦ ਬਚਾਈ, ਆਪਣੇ ਟੁੱਟੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਅਚੁਤ, ਡਿੱਗੇ ਅਸੁਰ ਕੋਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਸਕਰਾਏ, ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਜਾ, ਅਸੁਰ, ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਜੀਉ, ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇਕ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਯਕ-ਪੂਛ ਵਾਲੀਆਂ ਚਮਚਮਾਉਂਦੀਆਂ ਪੰਖੀਆਂ ਨਾਲ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਛਤਰੀ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਅਤੇ ਟੁੱਟੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮਸਤਕ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਅਸੁਰ ਨਿਮੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਹਰੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸਤਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਡਰਾਉਣੇ ਦਾਨਵ ਪੁੱਤਰ, ਮਸਤਕ ਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਥਨਾ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ, ਜੰਭਕ ਊਠ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦੂਮਾਂ ਵਾਲੇ ਮੇਂਡੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ-ਪਤੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਵਿਣੁ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਨਿਮੀ ਨੇ ਗਦਾ ਨਾਲ, ਮਥਨਾ ਨੇ ਮੁਗਦਰ ਨਾਲ, ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਨੁਕੀਲੇ ਭਾਲੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗ੍ਰਸਣ ਨੇ ਵੀ ਜਾਵਲਿਨ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਣੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਨਾਲ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ।