ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਰਾੰਗੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਲਈ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਨਵਾਂ ਜਨਮੇਆ ਪੁੱਤਰ, ਦੈਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਯਕ ਤਾਰਕਾਸੁਰ, ਬੇਹੱਦ ਸ਼ੂਰਾ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਜਦੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁਕਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ—ਕੁਜੰਭ, ਮਹੀਸ਼ ਆਦਿ—ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੈਤ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤਾਕਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੜੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਮੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤਿਓ! ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਸਾਡੇ ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ। ਦੇਵਤੇ ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਨੰਤ ਵੈਰਤਾ ਰਹੇ। ਅੱਜ ਆਪਾਂ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਮੈਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰੀਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕਰਨਗੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਵਾਂਗੇ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਨੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲੰਬੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਚੰਚਲ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਲਾਭ ਆਪ ਹੀ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ, "ਵਧੀਆ! ਵਧੀਆ!" ਫਿਰ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਪਾਰਿਆਤ੍ਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਗੁਫਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੜੀਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਅਨੇਕ ਖਣਿਜਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਹੋਰ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਵਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਕਾਮਨਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਛਾਇਆ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਬਹੁਤ ਤਲਾਵਾਂ, ਚਸ਼ਮੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਲਾਸ਼ਯ ਸਨ। ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਉਸ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਹ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਹਰ ਰੋਜ਼, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮਾਸ ਕੱਟ ਕੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇਂਦਾ ਗਿਆ, ਇੰਨਾ ਕਿ ਉਹ ਮਾਸ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਸ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਘਣੀ ਤਪ ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਤ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਜਗਮਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਘਬਰਾ ਗਏ, ਡਰ ਗਏ। ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਹੋਈ। ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਣ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇਵਲੋਕ ਤੋਂ ਆਏ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ: "ਬਸ ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਸੋ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।" ਤਦ ਤਾਰਕਾਸੁਰ, ਦੈਤਿਆ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲੇ: "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਲੋਕ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਨਾਮ ਦੀ ਆਸ ਜਾਂ ਵੈਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਤਵ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਡਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੀ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ। ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜੇਯਤਾ ਦਾ ਵਰ ਦਿਓ—ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਮਨੋ-ਕਾਮਨਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਨਿਰਮਰਣਤਾ ਕਿਸੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਲਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤੂੰ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ।" ਤਦ, ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮੰਗਿਆ ਕਿ "ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮੇ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਵਰ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਦੇਵਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ। ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਯਕ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਗੇੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਾਰਕਾਸੁਰ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲ ਉਸਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਗਏ। ਸੁੰਦਰਤਾ, ਤੇਜ, ਧੈਰਜ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਉਸਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਅਗਰੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਿਪਤ, ਵੱਡੇ ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਜੂਬੰਦ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਸੀ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਉਸਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਖਾ ਕਰਦੀਆਂ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਸਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਬਣ ਗਏ, ਹਵਾ ਉਸਦਾ ਪੰਖਾ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਮੌਤ ਆਪ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਤੁਰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ। ਤਾਰਕਾਸੁਰ, ਅਨੇਕ ਵਰਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ? ਜਦ ਤੱਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਦੇ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ, ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਤੇ ਉੱਤਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ੂਰਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦਾ, ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਅਜੰਮੇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਚੰਗਾ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਸਵਜਨਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁੱਧ ਯਸ਼ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਜਨਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਕਸ਼ਾ, ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।