ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮਹਾਂਬਲੀ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਤੁੱਟ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੁ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਦਿਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਮਹਾਤਮਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਨ, ਬਚਨ, ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰੱਖੇਂ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।" ਦਿਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸਦਾ ਚੌਕਸ ਅਤੇ ਚਤੁਰ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਦਿਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਦੱਸ ਸਾਲ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ, ਦਿਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਸੰਹਾਰੀ, ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਵਰਤ ਲਗਭਗ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਰਾਜ-ਸਮਪੱਤੀ ਵੰਡ ਕੇ ਭੋਗੋਗੇ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਦਿਤੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਅਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰੀ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਹ ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਹਰ ਭਾਗ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਡਿਆ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੱਤ ਭਾਗ ਹੋਰ ਵੀ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਗਏ। ਦਿਤੀ ਜਾਗ ਪਈ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਹੇ ਇੰਦਰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਗਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਮਾਂ, ਤੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਵਾਰ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਰੇ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਪਚਵੰਜਾਂ ਵਾਰ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਦਿਆਂਗਾ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਿਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ," ਅਤੇ ਫਿਰ, ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਓ ਜੋ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦੇ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਮਾਰ ਨਾ ਸਕਣ।" ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਤੂੰ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇਗਾ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਅਟੂਟ, ਲੋਹੇ ਵਰਗਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਅਜੈਯੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਵਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਿਤੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੱਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਘੋੜ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਤਪੱਸਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ ਜੋ ਅਜੈਯੀ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਨਾ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ-ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, "ਮਾਤਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਦਿਤੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ, ਪੁੱਤਰ। ਤੂੰ ਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦਾ ਵਧ ਕਰ।" ਮਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਟੂਟ ਰਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਾਂਧ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਲਿਆਇਆ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਹਿਰਣ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਓਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਥੇ ਆ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਂ-ਪੁੱਤਰ ਨਿਡਰ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੋ ਮਾਣਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨਾ ਪਾਪ ਹੈ। ਜੋ ਸਾਡੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੈ।" "ਜੋ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ, ਮਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਪਰਦਾਦਾ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਸਤਕ੍ਰਤੁ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਉਂ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਨਾ ਆਵੇ।" "ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ," ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਖੜਾ ਸੀ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਘੋੜ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਰਚੀ ਅਤੇ ਪਦਮ-ਸੰਭਵ ਦੇਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਜ੍ਰਾਂਗ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਵਰਾਂਗੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਵਜ੍ਰਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਰਾਂਗੀ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਕਾਲ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਘੋੜ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਥੱਲੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ, ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦਾ, ਤਪ ਦਾ ਪਹਾੜ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਰਾਂਗੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਉਸੇ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਸ ਦੀ ਖਾਤਰ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈ।