ਹੁਣ ਮੈਂ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਨੇਕੀਆਂ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਵਾਕਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੇਕ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਮ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਤਬਾਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਤ ਸੁਖ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ "ਗਿਆਨ ਦਾ ਧਰਮ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਈਸ਼ਵਰੀ ਮਾਰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੇਕ ਹੈ; ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨੇਕ ਹੈ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮਾਰਗ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਵੀ ਨੇਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵਨ ਵਿੱਚ ਵੈਖਾਨਸ ਆਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨੇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਯੋਗ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਤਪਸਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨੇਕ ਹੈ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਨੇਕੀ ਦੀ ਰਾਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਰਮ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਧਰਮ ਹੈ ਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਅਧਰਮ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ—"ਇਹ ਧਰਮ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ"। "ਧਰਮ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਮੂਲ "ਧ੍ਰ" ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸੰਭਾਲਣਾ" ਜਾਂ "ਮਹਾਨ ਹੋਣਾ"; ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਹੋਵੇ। ਉੱਥੇ, ਜੋ ਰਸਤਾ ਚੰਗੇ ਫਲਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਰਸਤਾ ਮੰਦੇ ਫਲਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਉਂਦੇ। ਜੋ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ, ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਧਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਨਰਮ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਰਿਵਾਇਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਧਰਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਮਨੁੱਖ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਪਤਨੀ, ਅੱਗ ਤੇ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਵਾਜ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਆਚਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਵੈਦਿਕ ਰਿਵਾਜ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਵੈਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਰਿਗ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਾਮ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ, ਇਹੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਹੈ; ਪਿਛਲੇ ਯੁੱਗ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮਨੁ ਨੇ ਇਉਂ ਆਖਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਿਵਾਜ ਨੇਕੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਆਚਾਰ ਇਹੀ ਹੈ। "ਸ਼ਿਸ਼" ਮੂਲ ਤੋਂ "ਸ਼ਿਸ਼ਟ" ਸ਼ਬਦ ਬਣਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਸਿਖਾਉਣਾ"; ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਨੇਕ ਹਨ, ਉਹ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਮਨੁ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਗਿਆਨੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਗਿਆਨੀ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਫੇਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵੇਦ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਅਤੇ ਨਿਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦ ਮਨੁ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੱਲੋਂ ਫੇਰ ਸਥਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਆਚਾਰ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਦਾਨ, ਸੱਚਾਈ, ਤਪ, ਸੇਵਾ, ਪਾਠ, ਯਜਨਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ, ਅਤੇ ਨਰਮ ਸੁਭਾਉ—ਇਹ ਅੱਠ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁ ਅਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਆਚਾਰ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਿਵਾਜ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਅਧਾਰਿਤ ਰਿਵਾਜ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ; ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਆਚਾਰ ਸਮ੍ਰਿਤੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਰਿਵਾਜ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਆਖਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੱਚ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਤਪ, ਮੌਨ, ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ—ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤੇ ਦੁਲਭ। ਜਦ ਪਸ਼ੂ, ਪਦਾਰਥ, ਭੇਟ, ਮੰਤ੍ਰ, ਸਾਮ, ਰਿਕ, ਪੁਜਾਰੀ ਤੇ ਦਾਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਯਜਨਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਦਇਆ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਰਤੂਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਜਦ ਉਸਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਵਾਪਸ ਮਾਰਦਾ, ਜਿਸਦੀ ਬੋਲੀ, ਮਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜੋ ਸਹਿਣ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਮਾਫੀ ਹੈ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਨਾ ਲੈਣਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਾਲਕ ਵਲੋਂ ਸੰਭਾਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭੁੱਲ-ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਛੱਡੀ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਲੋਭ-ਰਹਿਤਤਾ ਹੈ। ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਤੋਂ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸੋਚਣ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਕਟ ਪ੍ਰਥਾ—ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਵੱਲ, ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ, ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ—ਉਹ ਸਯਾਮੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਆਪ ਜਾਂ ਅੱਠ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਵੈ-ਸਯਾਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚਾਹੀਦੀ ਵਸਤੂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਯੋਗ੍ਯ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਦਾਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਜੋ ਵੈਦ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਧਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਚੰਗੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਵੈਰਾਗ ਹੈ। ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਛੱਡਣਾ, ਚਾਹੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਨਾ-ਕੀਤੇ, ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ, ਇਹ ਤਿਆਗ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੱਕ, ਚੇਤਨ ਤੇ ਅਚੇਤਨ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਜਾਣ ਕੇ, ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਧਰਮ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਖਾਈਆਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਨੁ ਦੇ ਯੁੱਗ, ਚੌਥੀ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹਰ ਮਨੁ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੇਦ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਵਤੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹਨ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਪਦਾਰਥ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਹਨ। ਇਉਂ ਹੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਮਨੁ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਖ-ਵਖਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।