ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਆਨੰਦ ਲਈ ਉਪਯੋਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਨਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੈਰਾਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸਮਤਾ ਤੋਂ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ; ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਮ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਲੀ ਯੁਗ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯੁਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਯੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਮੈਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਚੱਕਰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਸਵਯੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੋਕ ਵੀ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਹੀ ਹਨ; ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਹੋਏ ਜੀਵ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬੀਜ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ — ਉਹ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਕ੍ਰਿਤਯਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿਖਾਏ ਵੈਦਿਕ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਘਾਸ ਸੜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀਂ ਘਾਸ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ, ਨਵੀਂ ਕੱਚੀ ਉਗ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਖੁਸ਼ੀ, ਆਯੁ, ਤਾਕਤ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਧਰਮ, ਧਨ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗੁਣ ਤਿੰਨ-ਚੌਥਾਈ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਚੱਕਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਵਾਰਜਨ। ਚਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਤੱਤਰ-ਇੱਕ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ— ਉਹੀ ਕੁਝ, ਹੋਰ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਮੁੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੌਦਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਅਸੁਰ, ਯਾਤੁਧਾਨ, ਪੈਸ਼ਾਚੀ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼-ਰਾਕਸ਼ਸ ਜੀਵ ਹਨ। ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਲਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਯੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਵ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਯੁਗਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਮਨਵੰਤਰਾ ਮੈਂ ਇਸ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਾਂਗਾ, ਉਹ ਵੀ। ਚੌਦਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਹਰ ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ, ਇਹ ਮਨਵੰਤਰਾ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਮੈਂ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਯੁਗ ਜਾਂ ਦੋ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੀਵਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੌਦਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੀ ਐਨੀ ਹੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਪੱਖੋਂ, ਆਯੁ ਯੁਗ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਘਟ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਯੁ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਯੁ ਸੌ ਸਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ— ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਅੱਠ ਦੇਵਤਾਕੁਲਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਛਿਆਨਵੇ ਅੰਗੁਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨੌਂ ਅੰਗੁਲ ਦੀ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਅੱਠ ਉਪਜਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਪ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਧ ਉਚਾਈ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਮਨੁੱਖ, ਇੱਥੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਸੰਧੀ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਮਾਪ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਅੰਗੁਲ ਹੈ। ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰ ਤੱਕ ਮਾਪ ਚੌਣਵੇ ਅੰਗੁਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘੁੱਟਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ, ਐਸਾ ਸਰੀਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਭੈਸਾਂ, ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਇਸ ਮਾਪ ਨਾਲ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਘਟਾਅ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ; ākakuda ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਛਿਆੱਤਰ ਅੰਗੁਲ ਹੈ। ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਇੱਕ-ਸੌ-ਅੱਠ ਅੰਗੁਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ-ਹਜ਼ਾਰ-ਬਿਆਲੀ-ਅੰਗੁਲ। ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਚਾਈ ਇੱਕ-ਸੌ-ਪੰਜਾਹ ਅੰਗੁਲ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਐਸੇ ਹੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਵਿੱਚ, ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਰੀਰ ਐਸੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦੇਵੀ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਣ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਸਮਾਵੇਸ਼ ਹਨ। ਸਭ ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਾਂ, ਬਕਰੀਆਂ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਪੰਛੀ, ਅਤੇ ਹਿਰਣ ਸਮਝੇ ਜਾਣ। ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਯਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਲੀਯੋਗ ਹਨ; ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਾਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਖਦ ਆਨੰਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।