ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਚਲਾ ਕੇ ਲੰਪਾਕਾ, ਆਂਧ੍ਰਕਾ ਅਤੇ ਡਾਕੂ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਰਾਜਸੀ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮਤੀ ਸੀ—ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦਾ ਰਾਜਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਤੀਸਵੀਂ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ—ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੀਜ ਹੀ ਬਚੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਇਸ ਹਾਲਤ 'ਚ, ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਚਾਨਕ ਵਾਪਰਨ ਨਾਲ, ਬਚੀ ਹੋਈ ਫੌਜ ਨੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਕਰਮ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮੇਂ ਲੰਘ ਗਏ, ਤਾਂ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਆਇਆ, ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ-ਬਹੁਤ ਜੀਵ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਬਚੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲਾਲਚ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਲਿਆ, ਲੋਕ ਦਾਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਰੁਕ ਗਏ, ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟ-ਮਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ 'ਚ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਸ ਨੇੜੇ ਸੀ, ਲੋਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰੇਕ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੀਤੀ, ਦਇਆ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਵਤੀਤ ਕੀਤਾ। ਵੇਦ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਰਮ ਵੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਿਆ; ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਲੋਕ ਬੇਹੱਦ, ਬੇਅਰਾਮ, ਬੇਮੁਹੱਬਤ ਅਤੇ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਧਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਿਰਫ਼ ਪਚੀਸ ਰਹਿ ਗਈ; ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਭਟਕਾਵ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਸੁਕਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਮੂਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਪਨਾਹ ਲੱਭਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਦਰਿਆਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੰਢਿਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਏ, ਛਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਮਿਰਗ-ਚਮੜੇ ਪਹਿਨਦੇ, ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਤੋਂ ਡਿਗ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਭਟਕਾਵ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ; ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵੱਡੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਸਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੀਵ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹਤਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਕ-ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੇ-ਥਾਂ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ, ਸਦਾ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ। ਫਿਰ, ਉਹ ਲੋਕ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ; ਹਿਰਣ, ਸੂਰ, ਬਲਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਖਾਣ-ਯੋਗ ਅਤੇ ਅਖਾਣ-ਯੋਗ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਲੱਗੇ; ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ 'ਚ ਪਨਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਵੀ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜ ਕੇ ਖਾਣ ਲੱਗੇ; ਪਾਬੰਦੀ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ, ਸਭ ਲੋਕ ਇਕ ਹੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਜਾਤੀ ਸੀ, ਐਸਾ ਹੀ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਭ ਲੋਕ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਸੌ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹੇ ਲੰਘ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਛੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਸਨ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਛੀ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਭੁੱਖੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਮੱਛੀਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਗਟੀਆਂ ਖੋਦਣ ਲੱਗੇ; ਸਭ ਲੋਕ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਜੜਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ, ਅਤੇ ਘਰ-ਵਹੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੱਸਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਛਾਲਾਂ ਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੌਂਦੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੋ ਗਈ; ਪਰ ਜੋ ਥੋੜ੍ਹੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਖਾਣ-ਪਾਣ ਤੋਂ ਵਾਧਾ ਆ ਗਿਆ। ਇਕ ਸੌ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ, ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਚੱਲਿਆ; ਉਸ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ; ਫਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਲੋਕ ਮਰ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਬੱਚੇ ਜਨਮ ਲਏ, ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ਹਾਲਤ ਆ ਗਈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰੀਰ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ embodied beings ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯੁੱਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਆਨੰਦ ਲਈ ਯੋਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁੱਗ ਦੀ ਚਲਣ ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸਮਤਾ ਤੋਂ ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਆਤਮ-ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਧਰਮ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁੱਗ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਹ ਮਾਨਵਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਆਤਮ-ਜਨਮ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਚੱਕਰ ਫੇਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁੱਗ ਮੁੜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲੀ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਪੂਰਨ ਹੋਏ ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਦਿੱਖ ਰਹਿ ਕੇ, ਚਲਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜ ਦੀ ਯਾਦ ਲਈ ਇੱਥੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਫਿਰ ਅਭੇਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਸ਼੍ਰਮ ਅਤੇ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਹੁਕਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁੱਗ ਇੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਵੇਦ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਰਮ 'ਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁੱਗ 'ਚ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।