ਇਕ ਵਾਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਯਜਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਯਜਨਾ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਯਜਨਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਸੀ ਕਿ ਯਜਨਾ ਦੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਮੰਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਛਾਪ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਰੇ ਆਦਿ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖ ਕੇ ਲੰਮੇ ਤਪ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋਬਾਰਾ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤ੍ਰ ਹੀ ਅਥਾਰਟੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਯਜਨਾ ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬੋਲ ਝੂਠੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇਹ ਜਵਾਬ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਕ ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਜੋ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਪਾਤਾਲ ਵਾਸੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਵਸੁਮ, ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਹ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਤੇ ਔਖਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾ ਸਕਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਮਨੂ ਦੇ, ਜੋ ਸਵਾਯੰਭੂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਿੰਸਕ ਯਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਤਪਸਵੀ ਲੋਕ gleaned ਅਨਾਜ, ਜੜਾਂ, ਫਲ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਹਿੰਸਾ, ਲੋਭ ਰਹਿਤਤਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ, ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ, ਤਪ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਦਇਆ, ਖਿਮਾ ਅਤੇ ਅਡੋਲਤਾ—ਇਹ ਸਦਾ ਦੇ ਧਰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਮੂਲ ਹਨ। ਯਜਨਾ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਤਪ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਸਮਤਾ ਹੈ। ਯਜਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਵਿਰਾਜ ਲੋਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ ਦੇ ਤਿਆਗ, ਵੈਰਾਗ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਪੰਜ ਰਸਤੇ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾ ਦੀ ਰੀਤ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸੁ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਜਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਇਹੀ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ, ਉਤਤਾਨਪਾਦ, ਧ੍ਰੁਵ, ਮੇਧਾਤਿਥੀ, ਵਸੁ, ਸੁਧਾਮਾ, ਵਿਰਜਾ, ਸ਼ੰਖਪਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਵੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰਹਿ, ਪਰਜਨਯ, ਹਵਿਰਧਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ—ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤਪ ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਪ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਯਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਯਜਨਾ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਨਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਸਫਲਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਯੁੱਗ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਫਲਤਾ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲਾਲਚ, ਜ਼ਿੱਦ, ਵਪਾਰ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ, ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ, ਯਾਤਰਾ, ਮਾਰਕੱਟ, ਕਠੋਰ ਸਜ਼ਾਵਾਂ, ਅਹੰਕਾਰ, ਅਭਿਮਾਨ, ਅਧੀਰਤਾ ਤੇ ਜ਼ਬਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸਨਾ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੁਬਾਰਾ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵ ਅਲਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਵੈਤਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵੇਦ ਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਭਰਮ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਕਾਰੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਅਸਲ ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ; ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਜ਼ਰੀਏ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੇਦ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੰਖੇਪ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਹੋਰ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੇਦ ਚਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਰਥਾਂ ਕਰਕੇ ਵੇਦ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਚਾਰਣ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸੰਕਲਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੇ ਖਾਸ ਫਰਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਲਪਸੂਤਰ, ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਆਧਵਰਯਵ (ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ) ਸੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋ ਹੋ ਗਿਆ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਅਰਥਾਂ ਕਰਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥਾਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਆਧਵਰਯਵ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਪੰਥਾਂ ਕਰਕੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਥਰਵ ਅਤੇ ਸਾਮ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਿੰਨਤਾ ਤੇ ਹਾਸੇ ਕਰਕੇ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤਾਂ ਕਰਕੇ ਅਰਥ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਦੁਆਪਰ ਮੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੇਦ ਕਲੀ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।