ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਇੱਕੋ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਮਾਵੱਸਿਆ, ਨਵੀਂ ਚੰਦ੍ਰਾਤ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਰੂਪ-ਦਿੱਖ ਨੂੰ 'ਦਰਸ਼' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤੀਥੀਆਂ ਦੇ ਸੰਧੀ-ਸਮੇਂ 'ਦੋ ਲਵਾ' (ਲਘੂ ਸਮੇਂ) ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ 'ਕੁਹੂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹੀ ਸਮਾਂ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਸੰਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੂਰਜ ਦੋ ਲਵਾ ਮਿਲ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚਕਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋ ਗੋਲਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਹੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਨਵਾਹਾਰੀ ਹਵਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ ਦੇ ਵਸ਼ਟ ਉਚਾਰਣ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਪੀਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਨੂੰ ਉਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਕੁਕੁ (ਕੋਕਿਲ) ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ 'ਕੁਹੂ' ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਅਮਾਵੱਸਿਆ 'ਕੁਹੂ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅੰਸ਼ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 'ਸਿਨੀਵਾਲੀ' ਦੇ ਮਾਪ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇਸਨੂੰ 'ਸਿਨੀਵਾਲੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਨੁਮਤੀ, ਰਾਕਾ, ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਹੂ—ਇਹ ਚਾਰ ਨਾਮ ਹਨ; ਦੋ ਲਵਾ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ 'ਕੁਹੂ' ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਹੂ ਉਸ ਮਾਪ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤੀਥੀਆਂ ਦੇ ਸੰਧੀ-ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦੋ ਲਵਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ, ਹੋਮ ਅਤੇ 'ਵਸ਼ਟ' ਉਚਾਰਣ, ਇਹ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਮਿਲਦੇ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੂਰਨਿਮਾ ਤੇ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਦਿਨ, 'ਪਰਵ' ਸਮਾਂ ਦੁੱਗਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੰਢ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, 'ਕੁਹੂ' ਅਤੇ 'ਸਿਨੀਵਾਲੀ' ਦੀ ਸੰਧੀ 'ਦੋ ਲਵਾ' ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੋਡ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ, ਪਰਵ ਸਮਾਂ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਨਿਮਾ ਦਸ ਤੇ ਪੰਜ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਲਈ, ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕੋਲ ਸੋਲਵੀਂ ਕਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਘਟਣਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਸੋਮ ਪੀ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਾਧੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਾਲ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਉਹ ਪਿਤਰ ਜੋ ਸ਼ਰਾਦਧ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ, ਸਰੂਪ, ਤੇ ਸ਼ਰਾਦਧ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ। ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਨਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ; ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਪ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਫੇਰ ਆਮ ਅੱਖ ਨਾਲ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ, ਇਹ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਿਕ ਪਿਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਏਕਤਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਜਾਂ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਸਥਿਤ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਇੱਥੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ, ਤਪ, ਯਜ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੰਤਾਨ, ਸ਼ਰਾਦਧ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾਨ—ਇਹ ਸੱਤ ਤਰੀਕੇ ਹਨ। ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਤੱਕ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਸੋਮ ਤੇ ਤਾਪ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਰਗ ਹੈ ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਸ਼ਰਾਦਧ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਟੰਬਕ ਜਣੀਏ ਦੁਆਰਾ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸ਼ਰਾਦਧ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਮ-ਲੋਕੀ ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ; ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿਤਰ ਹੀ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸ਼ਰਾਦਧ ਦੇ ਭੋਗੀ ਹਨ। ਪਰ ਹੋਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਤੇ ਜਨਮ ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਧਾ ਤੇ ਸਵਾਹਾ ਦੀ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ—ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ, ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੰਮੇ, ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਉਲਝੀ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਨੰਗੇ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦਰਿਆ, ਝੀਲਾਂ, ਸਰੋਵਰ, ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਤਲਾਬ—ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦੇ, ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਧੱਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼ਲਮਲੀ ਰੁੱਖ, ਵੈਤਰਨੀ ਦਰਿਆ, ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਕੜਾਹ ਤੇ ਸੜਦੇ ਰੇਤਾਂ ਵਰਗੇ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਤੇ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ (ਚਾਵਲ ਦੇ ਗੋਲੇ) ਸ਼ਰਾਦਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਨਾਂ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਭੇਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਅਜੇ ਤਕ ਭੇਟ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕੇ, ਜੋ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੁਖਾਂ ਦੇ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਹੜਾ ਭੋਜਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਭੋਜਨ ਸ਼ਰਾਦਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਢੰਗ ਨਾਲ, ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਵਿੱਛੜਿਆ ਬਛੜਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਾਦਧ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਭੇਟ ਆਪਣੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪਿਤਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਸ਼ਰਾਦਧ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸੰਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਕਿਹਾ, ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ। ਜੋ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਦਧ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ (ਅੰਧੇਰਾ ਪੱਖ) ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ (ਉਜਲਾ ਪੱਖ) ਸੁਪਨੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਪਿਤਰ ਹਨ; ਦੋਵੇਂ ਪਰਸਪਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰ ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ। ਇਹ ਪਿਤਰ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਪਿਤਰ ਹਨ; ਪਿਓ, ਦਾਦਾ, ਪਰਦਾਦਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।