ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਘਰੂਆਂ ਅਤੇ ਕਮਰਬੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਇਹ ਕਮਰਬੰਦ ਤਾਜ਼ਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਧੁਰ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਮਿਲਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਨ ਹੋਈਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਵੇਂ ਅੰਕੂਰ ਉਗ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਦੈਤ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਆਪਣੇ ਗਜਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗੁੰਜਦੀਆਂ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉੱਤਸੁਕਤਾ ਮਦਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ। ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ, ਮਦਿਰਾ ਪੀ ਕੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਸਦੀਆਂ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, “ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਗਲ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਘਣੇਰੀ ਘੁੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਆ, ਮੇਰੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਕਮਰ ਉੱਤੇ ਆ ਜਾ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਰਬੰਦ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।” ਚੰਦਨ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਰਾਜ ਮਾਰਗਾਂ ਉੱਤੇ, ਦੈਤ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀਆਂ, ਥੁੱਕਦੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹਾਸੇ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ, ਚਾਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਮਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਝੂਮਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਕਮਰਬੰਦ ਦੀ ਸੁਖਮ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਸਤਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗਜਰੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਰਝਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਚਮਕਦੇ ਧਾਤ ਵਾਂਗ ਸੁਰੀਲੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹੰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕਮਰਬੰਦਾਂ ਦੇ ਗਹਣੇ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਉਸ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਦੈਤ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਦੇ ਉਹ ਮੰਦਰ ਤੋੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਿਯ ਸਨ। ਰੰਗੀਨ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਝੂਮਦੀਆਂ, ਦੈਤ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈਆਂ, ਚੰਦ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਝੂਲਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਝੂਮਣ ਕਾਰਨ ਕਮਰਬੰਦ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਧਾਗੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਗਹਣੇ ਵਿਖੇਰ ਗਏ, ਓਥੇ ਧਰਤੀ ਚੰਨ ਦੀ ਪੱਖ ਵਾਂਗ ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ, ਚੰਦਨੀ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਟਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਕਾਮਦੇਵ, ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਚੰਦ, ਜੈਸਮਿਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ, ਪਰ ਚਾਨਣ ਵਿਹੂਣ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦਾ ਜਦੋਂ ਢੱਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਠੀਕ ਐਸੇ ਹੀ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਧਨਵਾਨ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੀਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਆਪਣੀ ਲਾਲ ਰਥ-ਸਾਰਥੀ ਨਾਲ, ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਤਵੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ-ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਮੇਰੂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜ ਉਠੇ। ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ, ਸਾਵਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਹਰਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਉਹ ਸਭ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਡੱਕੇ ਮਾਰਦੇ ਅਤੇ ਡੋਲਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਡੋਲਾਂ, ਛਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਸੈਨਾ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਹਿਲਦੀ ਹੋਈ ਚੱਲ ਪਈ। ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਭਾਰੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਲੇ, ਸ਼ੂਲ, ਗਦਾ, ਕੁਟਾਰ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ, ਵੱਜਰ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮੁਸਲ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਸਨ, ਉਹ ਪਰਬਤਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਖ ਲਗੇ ਹੋਏ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਪਰਬਤਾਂ ਉੱਤੇ ਡੱਕਾ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਦੇ ਮਨ ਮਰਨ ਵੱਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਫੌਜ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਹ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੇ, ਚਮਕਦੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਦੇ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਧੂੰਆਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਉਤਸੁਕ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੱਜਦੇ। ਕੁਝ ਵੱਜਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਕੁਝ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦੇ ਗਏ, ਹੋਰ ਚਕਰ ਨਾਲ ਚੀਰੇ ਹੋਏ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਗਹਣੇ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਗਹਣੇ ਵਿਖੇਰ ਗਏ, ਦੇਵਤੇ ਮਾਰੇ ਹੋਏ, ਮਘਰਾਂ ਅਤੇ ਮਕਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਹਰੇਕ ਥਾਂ, ਗਦਿਆਂ, ਮੁਸਲਾਂ, ਭਾਲਿਆਂ, ਕੁਟਾਰਾਂ, ਵੱਜਰਾਂ, ਸ਼ੂਲਾਂ, ਲੰਸਾਂ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਘਾਟ ਪੈ ਰਹੇ ਸਨ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ—ਪਰਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ, ਰੁੱਖ—ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਵਾਲੇ, ਚਮਕਦੇ ਦੈਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੁੱਟੇ, ਉੱਥੇ ਮੋਹਰਿਆਂ ਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਦੇਵ ਤੇ ਦੈਤ ਵਲੋਂ ਵਧਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੁੱਟੇ ਗਏ, ਵੱਡਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ, ਤਾਰੇ ਵੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵ-ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਮਘਰਾਂ ਤੇ ਮਕਰਾਂ ਦੀ ਕਤਲੋ-ਗਾਰਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਗੱਜਣ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ, ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਕਤਾ, ਗੱਜਣ ਵਾਲੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਤਾਕਤਵਰ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਨੰਦਿਕੇਸ਼ਵਰ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।” ਉਸ ਦੈਤ ਦੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦੀਸ਼ਾ, ਜੋ ਚਮਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਚਨ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਚਲ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਜਾ!” ਉਹ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੈਤ! ਇਹ ਸਮਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਝਿਜਕਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ? ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਜਾਂ ਹੁਣ ਮਾਰਦਾ, ਤਾਂ ਯਜਨ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹਿੱਕ?” “ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ।” ਜਦ ਨੰਦੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਦੈਤ ਨੇ ਇਕ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੀਰ, ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਦੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਰਕਤ ਪੀ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਚੁੰਘ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਨੰਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਡੋਲਿਆ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਕ ਰੁੱਖ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਵੱਲ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।