ਮਾਇਆ ਦਾਨਵ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਅਜੀਬ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੈਤ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜੀਵਨ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਦਾਨਵ ਤੇ ਅਸੁਰ ਸਿੰਘਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਲੜਾਈ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਭਕਾਂ ਵਾਂਗ ਚੁਭਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਚੁਟਕੀ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਕਿਉਂ ਵਧ ਰਹੇ ਹੋ, ਪ੍ਰਮਥੋ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਇਸ ਜਲਾਸ਼ਯ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੰਕੁਕਰਨਾ ਤੁਰੰਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਵਲੋਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਉੱਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਫਸਲਾਂ ਮੁੜ ਹਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਜਲਾਸ਼ਯ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਦਾਨਵ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।" ਸ਼ੰਕੁਕਰਨਾ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਡਰਾਉਣੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਭਿਆਨਕ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਉੱਠਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਾਰਕਾਸੁਰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਹਰੀ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਬੜੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਰਥ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਡੰਗਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜੀ। ਜਦੋਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਲ ਨਿਕਲੇ। ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਗਈ, ਸ਼ਤਾਂਗਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਹਲਚਲ ਦੇਖ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸਵੈੰਭੂ ਪਿਤਾਮਹ ਵੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਰਥ, ਜੋ ਦੋ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨੇਕ ਆਦਮੀ ਥੱਕ ਕੇ ਹੌਂਸਲਾ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟਣ ਤੇ ਢੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਥ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਘਟ ਗਈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਜੀਵਨ-ਤਾਕਤ ਨੇ, ਜੋ ਰਥ ਵਿੱਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਪਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਥ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਰਥ ਤੋਂ ਉੱਤਰੇ, ਵੱਡੇ ਸਾਂਡ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਥ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਂਡ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਾਰਕਾ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਪਰ ਲਾਏ ਹੋਏ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਤਾਰਕਾ ਦੇ ਮਾਰਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜੋਆਲ ਰਥ ਦੇ ਜੋੜ ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮੁੰਹ ਤੋਂ ਸਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਦੈਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਤਾਰਕਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਗੱਜਣ ਵਾਲੀ ਧੁਨ ਉਠੀ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਥ ਦਾ ਪਹੀਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਸਾਂਡ-ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਸ ਪੂਰੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਲ-ਭਰੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਤੋਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਾਰਦਨ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ, ਦੈਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਵਿੱਚੋਂ ਪੀ ਕੇ ਤੀਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਮੁਖਾਂ ਵਾਲੇ ਲਸ਼ਕਰਪਤੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਦੈਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਦੀਆਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਪਿੱਠ ਮੋੜ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਆਦਮੀ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਰਕਾ, ਜੋ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਪਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਦਿਆਂ ਹੋਏ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਸ਼ਕਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ — ਮਹੇਂਦਰ, ਨੰਦੀ ਤੇ ਛੇ-ਮੁਖੀ — ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਜੇ, ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੱਸੇ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਆਓ, ਜਿੱਤ ਲਈਏ!" ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਵਲੋਂ ਤੋੜੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਡਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਹਥਿਆਰ-ਟੁੱਟੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਸਿੰਗ-ਟੁੱਟੇ ਸਾਂਡਾਂ, ਪਰ-ਟੁੱਟੇ ਪੰਛੀਆਂ ਜਾਂ ਪਾਣੀ-ਘਟੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਹੋਏ, ਚਿਹਰੇ ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਸ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਕਮਲ-ਚਿਹਰਾ ਦੈਤ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਦੈਤਿਆ ਦਾ ਸਰਵੋਚ ਅਗਵਾਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਦੈਤੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਜਦ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਅੰਦਰ ਆ ਗਏ, ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਏ। ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਦੇਵਤੇ ਸਾਡੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਰਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਲੋਕ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਏ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਤਾਕਤ! ਸਮਾਂ ਅਜੇਤ ਹੈ, ਜਦ ਅਜਿਹੀ ਕਿਲ੍ਹਾ ਵੀ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਗੱਜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੈਤ ਚਮਕ ਗੁਆ ਬੈਠੇ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਤਾਰੇ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਲਾਸ਼ਯ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਸਮੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ, ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮਾਇਆ ਕੋਲ ਆਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਜਲਾਸ਼ਯ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸਰ, ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਜਲਕੁੰਭੀਆਂ ਨਾਲ ਗੰਦਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਾਂਡ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪੀ ਲਿਆ, ਹੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ; ਹੁਣ ਉਹ ਜਲਾਸ਼ਯ ਜਿਵੇਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਨਿਰਜੀਵ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਇਆ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ "ਹਾਏ!" ਆਖਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਲਾਸ਼ਯ ਪੀ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦਾਨਵੋ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ।