ਯੋਗ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮੁੜ ਮਿਲਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਲੋਕ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਦਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਨ-ਜਨਮੀਂ ਧੀ ਨੂੰ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮੈਨਾਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕ੍ਰੌਂਚਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਚੌਥੇ ਮਹਾਦੀਪ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਘੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ। ਮੇਨਾ ਨੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਜੰਮੀਆਂ—ਉਮਾ, ਏਕਪਰਨਾ ਅਤੇ ਅਪਰਣਾ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਕਠੋਰ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਦੂਜੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯ ਨੂੰ ਵਿਆਹੀ ਗਈ। ਹਿਮਾਵਤ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਇਹ ਧੀਆਂ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈਆਂ। ਫਿਰ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸਾੜ ਲਿਆ? ਅਤੇ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮੀ? ਕੀ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਅਲੱਗ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਧੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ? ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਜਦੋਂ ਦਕਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਯੱਗ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ?" ਦਕਸ਼ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ (ਰੁਦ੍ਰ) ਯੱਗਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਰੁਦ੍ਰ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ, ਉਹ ਅਸੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਤੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ, ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ।" ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਦਸ ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਖਸ਼ਤਰੀ ਵਜੋਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਤੀ ਨੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾੜ ਲਿਆ। ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਕਿਨਰ ਵੀ ਉਸ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਏ। ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕ ਜਥੇ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?" ਤਦ ਦਕਸ਼ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੋ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਧੀ ਬਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਚਾਹੇ ਚਲਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੀ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨਾ ਛੱਡੋ।" ਦੇਵੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਪਰ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਮਾਨ, ਕਿ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ।" "ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਤੂੰ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਬਣੇਂਗਾ, ਤੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਗਜਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਤੇਰੀਆਂ ਸਠ ਧੀਆਂ ਜੰਮਣਗੀਆਂ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਯੋਗਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰੇਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੇਖਾਂ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਾਂ ਤੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਪਾਂ?" ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਹਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੰਪੱਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਖ਼ਸ਼ੀ ਹਾਂ; ਨੈਮਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗਧਾਰਣ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ; ਕਾਮਾਖ਼ਸ਼ੀ ਗੰਧਮਾਦਨ ਤੇ; ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੁਮੁਦਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਾਇਆ ਤੇ ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਵੀ।" "ਗੋਮੰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਮਤੀ; ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮਚਾਰਿਨੀ; ਚੈਤਰਰਥ ਵਿੱਚ ਮਦੋਤਕਟਾ ਜਯੰਤੀ; ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ।" "ਕਨਯਕੁਭਜ ਵਿੱਚ ਗੌਰੀ; ਮਲਯ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਰੰਭਾ; ਏਕੰਭਕ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਿਮਤੀ; ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।" "ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਹੂਤਾ; ਕੇਦਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਦਾਇਨੀ; ਨੰਦਾ ਹਿਮਾਲੇ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ; ਗੋਕਰਨ ਵਿੱਚ ਭਦ੍ਰਕਰਨਿਕਾ।" "ਸਥਾਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਭਵਾਨੀ; ਬਿਲਵਾ ਵਿੱਚ ਬਿਲਵਪੱਤ੍ਰਿਕਾ; ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੈਲ ਉੱਤੇ ਮਾਧਵੀ; ਭਦ੍ਰੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਭਦ੍ਰਾ।" "ਵਰਾਹ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜਯਾ; ਕਮਲਾ ਦੇ ਆਵਾਸ ਵਿੱਚ ਕਮਲਾ; ਰੁਦ੍ਰਕੋਟੀ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ; ਕਲੰਜਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਕਾਲੀ।" "ਮਹਾਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਕਪਿਲਾ; ਮਾਰਕੋਟਾ ਵਿੱਚ ਮੁਕੁਟੇਸ਼ਵਰੀ; ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵੀ; ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਜਲਪ੍ਰਿਆ।" "ਮਾਯਾਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰੀ; ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤਾ; ਉਤਪਲਾਖ਼ਸ਼ੀ, ਸਾਹਸਰਾਖ਼ਸ਼ੀ, ਕਮਲਾਖ਼ਸ਼ੀ, ਮਹੋਤਪਲਾ।" "ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲਾ, ਪੁਰੁਸ਼ੋਤਮ ਵਿੱਚ ਵਿਮਿਲਾ; ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਮੋਘਾਖ਼ਸ਼ੀ, ਪੁੰਡ੍ਰਵਰਧਨ ਵਿੱਚ ਪਾਤਲਾ।" "ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਦੇ ਕੋਲ ਨਾਰਾਇਣੀ; ਵਿਕੁਟਾ ਵਿੱਚ ਭਦ੍ਰਸੁੰਦਰੀ; ਵਿਪੁਲਾ ਵਿੱਚ ਵਿਪੁਲਾ; ਮਲਯਾਚਲ ਵਿੱਚ ਕਲਯਾਣੀ।" "ਕੋਟੀਤੀਰਥ ਤੇ ਕੋਟਵੀ; ਮਾਧਵ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਾ; ਗੋਦਾਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸੰਧਿਆ; ਗੰਗਾਦਵਾਰ ਤੇ ਰਤਿਪ੍ਰਿਆ।" "ਸ਼ਿਵਕੁੰਡ ਤੇ ਸ਼ਿਵਾਨੰਦਾ; ਦੇਵਿਕਾ ਕੰਢੇ ਤੇ ਨੰਦਿਨੀ; ਦੁਆਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਮੀਣੀ; ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ।" "ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵਕੀ; ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ; ਚਿਤਰਕੂਟ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ; ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਵਿਂਧਿਆਧਿਵਾਸਿਨੀ।" "ਸਹਯਾਦ੍ਰਿ ਵਿੱਚ ਏਕਵੀਰਾ; ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਉੱਤੇ ਚੰਦ੍ਰਿਕਾ; ਰਾਮਤੀਰਥ ਤੇ ਰਮਣਾ; ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਗਵਤੀ।" "ਕਰਵੀਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ; ਵਿਨਾਇਕ ਉੱਤੇ ਉਮਾ ਦੇਵੀ; ਵੈਦ੍ਯਨਾਥ ਵਿੱਚ ਅਰੋਗਾ; ਮਹਾਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ।" "ਉਸ਼ਣਤੀਰਥ ਤੇ ਅਭਯਾ; ਵਿਂਧਿਆ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਚਾਮ੍ਰਿਤਾ; ਮੰਡਵ੍ਯ ਤੇ ਮੰਡਵੀ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਵਾਹਾ।" "ਚਗਲੰਡਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੰਡਾ; ਮਕਰੰਡਾ ਵਿੱਚ ਚੰਡਿਕਾ; ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਵਾਰਾਰੋਹਾ; ਪ੍ਰਭਾਸਾ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰਾਵਤੀ।" "ਸਰਸਵਤੀ ਉੱਤੇ ਦੇਵਮਾਤਾ; ਪਰਾਵਰਾ ਕੰਢੇ ਤੇ ਮਾਤਾ; ਮਹਾਲਯਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਭਾਗਾ; ਪਯੋਸ਼ਣੀ ਤੇ ਪਿੰਗਲੇਸ਼ਵਰੀ।" "ਕ੍ਰਿਤਸ਼ੌਚ ਤੇ ਸਿੰਹਿਕਾ; ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਉੱਤੇ ਯਸ਼ਸਕਰੀ; ਉਤਪਲਵਰਤਕ ਤੇ ਲੋਲਾ; ਸ਼ੋਣ ਸੰਗਮ ਤੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ।" "ਸਿੱਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਲਕਸ਼ਮੀ; ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਅੰਗਨਾ; ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਮੁਖੀ; ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਤਾਰਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵਿਅਕਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।