ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਭੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਅਣਗਿਣਤ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ, ਮਾਇਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਚਾਂਦਨੀ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਮ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਖ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਵੱਸਦੀ ਸੀ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਦੇ, ਹਾਥੀ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਲਾਵਣ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੁੰਦੇ। ਦੈਤਯ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ, ਨਿਪੁੰਨ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੋ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਦੀਆਂ। ਮਾਇਆ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਧਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ ਜੀਊਂਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਇਥੇ ਐਵੇਂ ਹੀ ਚੰਗਾ ਬੀਤਦਾ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ। ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ, ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ; ਲੜਾਈ-ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਮੋਹ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣ, ਕੋਈ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੁੰਹਦਾ ਸੀ। ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰਾ ਦੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ। ਸ਼ੁਭ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਤੇ ਵੇਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ, ਘੁੰਘਰੂਆਂ, ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਤੇ ਵੀਣਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗੂੰਜਦੀ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਕੋਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹੰਸੀ, ਜੋ ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਛੁਹ ਜਾਂਦੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਦੈਤਯ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੀ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਕਾਮ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੁਖੀ ਬੀਤਿਆ। ਪਰ ਫਿਰ, ਇਕ ਦਿਨ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਈਰਖਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਭੁੱਖ, ਲੜਾਈ ਤੇ ਝਗੜਾ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਆ ਗਏ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਤਾਕਤਾਂ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਗ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਘੁੱਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਮਾਇਆ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਨਗਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸੇ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਗਏ। ਜਦ ਸੂਰਜ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਮਾਇਆ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲੀ ਦੋ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਵੇ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਵਰਗੀ ਉੱਚੀ ਆਸਨ ਤੇ ਉਹ ਬੈਠਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੋਂ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਤਾਰਕ ਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਨਾਮਕ ਦੈਤਯ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਕੋਲ। ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਅਣਰੋਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਡਟ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਜਦ ਸਭ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਮਾਇਆ, ਜਾਦੂ ਦਾ ਮੂਲ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਹਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਦੱਖਾ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਸੁਣੋ! ਮੈਂ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।" "ਉਸ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਨਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਿਹਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ, ਅਤੁੱਲ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਘੁੱਸ ਗਏ। ਇਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਨਗਰੀ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ ਉਲੂ ਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਨੰਗੀ ਗਧੇ ਤੇ, ਕੁਝ ਹੱਸਦੀਆਂ, ਇਕ ਨਾਰੀ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਨਾਰੀ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਲਗਦੀ, ਚੰਦਰ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਚਾਰ ਪੈਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਵੀ ਇੱਕ ਸੀ।" "ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ। ਹੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਪਨਾ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਲਿਆਵੇਗਾ?" "ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਯੋਗ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਲਾਭ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਇੱਛਾ, ਈਰਖਾ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਵੈਰ ਛੱਡੋ; ਸੱਚ, ਸਯਮ, ਧਰਮ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।" "ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਰੁਦ੍ਰ—ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ—ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਪਰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਅਸੀਂ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।" "ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਓ; ਇਸ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਖਾ ਕਰੋ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਦੱਖਾ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਜਿਹੜੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਨਾਸ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਆਪਣੀ ਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਉਥੇ ਦੇ ਅਸੁਰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਗੁੱਸੇ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਫਿਰ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਅਧਰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।" ਹੁਣ ਉਹ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦੇ। ਝਗੜਾ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਡਿਊਟੀ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੁਰਾ-ਭਲਾ ਕਹਿਣਾ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਬਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨਾ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ, ਆਦਰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਅਚਾਨਕ ਰੋ ਪੈਂਦੇ, ਅਤੇ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਦਹੀਂ, ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ, ਦੁੱਧ ਤੇ ਬੈਲਨ ਫਲ ਖਾਂਦੇ, ਕਮਲੀਆਂ ਢੱਕ ਕੇ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਧੋ ਕੇ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਪਲੰਘਾਂ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਜਾਂਦੇ। ਡਰ ਕੇ ਉਹ ਬਿੱਲੀ ਤੋਂ ਚੂਹੇ ਵਾਂਗ ਸਿਮਟ ਜਾਂਦੇ, ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਫ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਕਦੇ ਸੁਖ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਹੁਣ ਅਧਰਮ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਵਧ ਗਈ।