ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਬੜੀ ਹੀ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਸਨ। ਉਥੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆਂ ਗੁੰਝਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੈਜਬੰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਸ਼ਾਨ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਨਗਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਗਾਂ, ਵਿਹਾਰ ਸਥਲਾਂ, ਸਰੋਵਰਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਟਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ, ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨੇ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਿਕਾਸੀ ਰਸਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਖਾਈਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਰਚੀਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਭੁਤ ਕਲਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਿਲਾ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ, ਅਣਥੱਕ ਬਲ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜੀ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁੱਸ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਬਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਆਕਾਸ਼। ਜਦ ਮਾਇਆ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਵਿਸ਼ਕਰਮਾ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਇਹ ਕਿਲਾ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਲਾ ਵੈਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ਰਨ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ—ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਸਮੇਤ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਤੇ ਮੌਤ ਵਰਗੇ ਭਿਆਨਕ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਜਟਿਲ ਅਸੁਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਇੰਝ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਦਸ਼ਾਂ ਲੱਖਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਠਸ ਗਈ। ਸੁਤਲ ਦੇ ਤਲੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਕੋਲ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ, ਸਾਰੇ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਜੋ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਵਾਸਤੇ ਜੋ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਮਾਇਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਦੂ ਨਾਲ ਉਹ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਚੰਦਨੀ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਕਮਲਾਂ ਵਿਚ, ਅੰਬਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ, ਵਸਤਰ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੈਤਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸਹਿਤ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਇਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਅਸੁਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਧਨ, ਧਰਮ ਤੇ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਉਥੇ ਐਵੇਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਚੰਗਾ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ, ਪਤਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ, ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਪਿਆਰ ਹੀ ਪਿਆਰ ਵੱਸਦਾ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਅਧਰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ। ਸ਼ੁਭ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰ, ਪੈਜਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵੀਣਾ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਵਜਦੀਆਂ। ਉਤਮ ਨਾਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਜੋ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖਿੜਾਉਂਦੀਆਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਆਦਰ, ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸਮਾਂ ਸੁਖ-ਸੰਤੋਖ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਲਈ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਇਕ ਦਿਨ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਈਰਖਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਭੁੱਖ, ਝਗੜਾ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਆ ਗਏ। ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਬਲਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਰੋਗ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰਚੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ। ਜਦ ਸੂਰਜ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੜ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਮਾਇਆ, ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਰਗੀ ਉੱਚੀ ਸੀਟ ਤੇ, ਉਹ ਅਜੇਹਾ ਬੈਠਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਤਾਰਕ ਅਤੇ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ ਨਾਮਕ ਦੈਤਿਆ ਬੈਠੇ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਥੀ ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਲ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਇਹ ਦੈਤਿਆ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘਾਇਲ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਨ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਮਾਇਆ, ਜਾਦੂ ਦਾ ਮੂਲ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, "ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਦੱਖਾ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ, ਸੁਣੋ! ਮੈਂ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ।" "ਉਸ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।" "ਉਹ ਅਤਿਅੱਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ, ਅਣਤੁੱਲੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਕਈ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਏ।" "ਇਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਘਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਉੱਲੂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਨੰਗੀ ਗਧੇ ਉੱਤੇ, ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਹੱਸਦੀਆਂ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਨਾਰੀ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਲਗਾਉਂਦੀ, ਤੇ ਇੱਕ ਚੰਦ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਚਾਰ ਪੈਰ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ।" "ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਜਗਾਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਦੇਖੀ—ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ।" "ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰੋ; ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਲਿਆਵੇਗਾ?" "ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜਾ ਬਣਨ ਜੋਗਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੈ, ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਈਰਖਾ ਨਾ ਰੱਖੋ।" "ਇੱਛਾ, ਈਰਖਾ, ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਵੈਰ ਛੱਡ ਦਿਓ; ਸੱਚ, ਸੰਯਮ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਡਟੇ ਰਹੋ।" "ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਥਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਂਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਆਦਰ ਹੋਵੇ; ਜੇ ਇਹ ਸੁਪਨਾ ਇਥੇ ਹੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਰੁਦ੍ਰ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਪਰ ਅਸੀਂ ਅਸੁਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿੱਚ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।