ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਘੱਟ ਜੋ ਮਾਪ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੋਂ, ਕੇਤੂ ਅਤੇ ਵਕ੍ਰਾ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੌਥਾਈ ਘੱਟ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਚਕਰਾਂ ਤੋਂ, ਬੁਧ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਘੱਟ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਸਾਰੇ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਰੂਪ-ਆਕਾਰ ਬੁਧ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਚਕਰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਪਰਲੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਚਕਰ ਹਨ—ਪੰਜ ਸੌ, ਚਾਰ ਸੌ, ਤਿੰਨ ਸੌ, ਦੋ ਸੌ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੌ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੋਲ ਚਕਰ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਆਕਾਰ ਅੱਧਾ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ, ਕੁਝ ਤੀਬਰ ਤੇ ਕੁਝ ਸਾਤਤਵਿਕ। ਸੂਰਜ, ਅੰਗੀਰਸ ਅਤੇ ਵਕ੍ਰ ਗ੍ਰਹਿ ਹੌਲੀ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਹੋਰ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। ਸੋਮਾ (ਚੰਨ), ਸੂਰਜ, ਬੁਧ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜਿੰਨੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਰੋੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਡਾ ਚਕਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਚੰਨ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਚੰਨ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਚਕਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਬੁਧ, ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਭਾਰਗਵ। ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਵਕ੍ਰਾ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ (ਸ਼ਨੀ) ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਖੜਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਚਕਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਆਕਾਸ਼ (ਸਵਰਗ) ਹੈ। ਹਰ ਗ੍ਰਹਿ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੇ ਚਕਰ ਤੋਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਅਤੇ ਕਈ ਸੌ ਯੋਜਨ ਉੱਤੇ-ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉੱਤੇ-ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਗ੍ਰਹਿ, ਚੰਨ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਨਿਯਤ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਚੰਨ, ਸੂਰਜ, ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਘਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਕੱਠੇ ਜਾਂ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਬਿਨਾ ਭੁੱਲੇ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਉਜਿਆਲੇ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੰਡ, ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਦਰਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵ—ਇਹ ਸਭ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਉਂਤਿਤ ਹਨ। ਇਹ ਉਜਿਆਲੇ ਵਾਲਾ ਸੰਚਾਰਕ ਚਕਰ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੱਧ ਭਾਗ ਠੋਸ ਹੈ ਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਕਰ ਵੱਡੇ, ਗੋਲ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚਲਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਹਨ। ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਸਵੈਭੂ (ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ) ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਯੋਜਨਾ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਉਜਿਆਲੇ ਵਾਲਾ ਸੰਚਾਰ ਇੰਝ ਹੀ ਵਿਉਂਤਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਆਦਿ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਰੂਪਤਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਜੀਵ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਨੂੰ ਗਿਣ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮਾਂਸ ਦੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਉਜਿਆਲੇ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਆਓ ਸੁਣੋ ਕਿ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਨਗਰਾਂ (ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ) ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਮਾਇਆ ਨਾਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਾਨਵ, ਜੋ ਮੋਹ ਅਤੇ ਜਾਦੂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਪਸ਼ਚਰਿਆ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਦੈਤ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਾਰਕ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਸੀ, ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਦਾਨਵ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ—ਜੜੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਲੈਂਦੇ, ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਪ-ਤਕਲੀਫ਼ ਸਹਿੰਦੇ। ਮੀਂਹ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਖੁਲ੍ਹੇ ਆਸਮਾਨ ਹੇਠਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਲਾਉਂਦੇ, ਕੇਵਲ ਫਲ, ਜੜੀਆਂ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੋ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਉਹੀ ਖਾਂਦੇ, ਛਾਲ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ, ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਸਾਫ਼ ਜਾਂ ਗੰਦਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ। ਐਸਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਾਸ ਰਹਿਤ, ਸੁੱਕੇ, ਅਤੇ ਨਸਾਂ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੌਤਿ ਵੀ ਲੁਕ ਗਈ। ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਾਨਵ ਤਿੰਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਏ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਦੈਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੈਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਪ ਦੀ ਤਾਪ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਬੱਚਿਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਤਪਸ਼ਚਰਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ।" "ਮੰਗੋ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਬੇਝਿਜਕ ਮੰਗੋ।" ਐਸਾ ਆਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਿਤਾਮਹ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਮਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਬੋਲੇ: "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਦੈਤ ਤਾਰਕ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰੇ ਸਨ।" "ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਨਾਹ ਜਾਂ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਹੁਣ, ਤੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸ਼ਚਰਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਕਿਲਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।