ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦ ਕੇ ਅਸ਼ਵ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਵਿਣੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸਮੰਜਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ। ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦਿਲੀਪਾ ਤੋਂ ਭਗੀਰਥ ਜੰਮਿਆ। ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਾਮਕ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਿਆਂਦਾ। ਭਗੀਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭਾਗਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਬੜੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਨਾਭਾਗਾ ਤੋਂ ਅੰਬਰੀਸ਼ਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪਾ। ਸਿੰਧੁਦਵੀਪਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਯੁਤਾਯੁ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰਿਤੁਪਰਣ, ਅਤੇ ਰਿਤੁਪਰਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਭ ਕਰਤੱਬਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ ਤੋਂ ਅਨਰਣਯਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਿਘਨਾ। ਨਿਘਨਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਰਘੁ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਰਾਜੇ। ਅਨਮਿਤ੍ਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ; ਕਲਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜਾ ਬਣਣਗੇ। ਰਘੁ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਦਿਲੀਪਾ ਤੋਂ ਅਜਕਾ। ਦੀਰਘਬਾਹੁ ਤੋਂ ਅਜਾ ਜੰਮਿਆ, ਅਤੇ ਅਜਾ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਹੋਏ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਭ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਧਾਈ। ਵਾਲਮੀਕਿ, ਜੋ ਭਾਰਗਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ, ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਰਚੀ। ਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਲਵ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ। ਕੁਸ਼ ਤੋਂ ਅਤਿਥਿ, ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਧ, ਫਿਰ ਨਲਾ, ਅਤੇ ਨਲਾ ਤੋਂ ਨਭਾ ਹੋਏ। ਨਭਾ ਤੋਂ ਪੁੰਡਰੀਕਾ, ਫਿਰ ਕ੍ਸ਼ੇਮਧਨਵਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਦੇਵਾਨੀਕਾ ਸੀ। ਦੇਵਾਨੀਕਾ ਤੋਂ ਅਹੀਨਾਗੂ, ਫਿਰ ਸਹਸ੍ਰਾਸ਼ਵਾ, ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਾਵਲੋਕਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਾਰਾਪੀੜਾ ਹੋਏ। ਤਾਰਾਪੀੜਾ ਤੋਂ ਚੰਦ੍ਰਗਿਰੀ, ਫਿਰ ਭਾਨੂ, ਫਿਰ ਚੰਦ੍ਰਾ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਾ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਭਾਰਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਲ ਹਨ—ਇਕ ਵੀਰਸੇਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੂਜਾ ਨੈਸ਼ਧ ਰਾਜਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨੀ ਰਾਜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਯੱਗ ਕੀਤੇ, ਵੈਵਸਵਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਸ਼੍ਰਾਧ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਹਨ।” ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸੱਤ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਬਿਨਾਂ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਚਾਰ ਦੇਹਧਾਰੀ ਹਨ, ਜੋ ਅਣਮਾਪੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਰੂਪਹੀਣ ਪਿਤਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵੈਰਾਜਾ ਦੇ ਹਨ। ਵੈਰਾਜਾ ਨਾਮਕ ਦਿਵਿਆ ਸਮੂਹ ਉਹ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਯੋਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮੁੜ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਜੰਮਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਯਾਦ ਵਾਪਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਚਤਮ ਯੋਗ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਮੁਕੰਮਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਾਨ ਸਿਰਫ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਨੋਂਜਾਤ ਕੁੜੀ ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਨਾਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕ੍ਰੌਂਚਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਚੌਥਾ ਕ੍ਰੌਂਚਦਵੀਪ, ਜੋ ਘਿਉ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੈ, ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਨਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਜਣਮੀਆਂ, ਜੋ ਯੋਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ—ਉਮਾ, ਏਕਪਰਨਾ ਅਤੇ ਅਪਰਨਾ, ਤਿੰਨੋ ਹੀ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ। ਇਕ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਇਕ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਤੇ ਇਕ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯਾ ਨੂੰ। ਹਿਮਵਤ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਇਹ ਧੀਆਂ ਆਪਣੇ ਤਪ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ—“ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸਾੜਿਆ? ਤੇ ਹਿਮਵਤ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮੀ?” ਕੀ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਲੁਕ ਗਈ, ਜਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਧੀ ਮੰਨੀ ਗਈ? ਹੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਜਦੋਂ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਵੱਡਾ ਯੱਗ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ—“ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ?” ਦਕਸ਼ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ (ਰੁਦ੍ਰ) ਯੱਗ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਸਤੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ, ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਦਸ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਜਾਓਗੇ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵਾਂਗ, ਰੁਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋਗੇ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਤੀ ਨੇ ਯੋਗ ਅਪਣਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾੜ ਲਿਆ। ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਕਿਨਨਰ ਵੀ ਉਸ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਸਾੜੇ ਗਏ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਤੇ ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਆਈ, ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ—“ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ?” ਦਕਸ਼ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ—“ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋ, ਇਸ ਦੀ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੋ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਧੀ ਬਣ ਕੇ ਮਿਹਰ ਕੀਤੀ। ਤੁਾਡੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਚਾਹੇ ਚਲਦਿਆਂ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਧਰਮ ਦੀ ਜਾਣਨ ਵਾਲੀ, ਮਿਹਰ ਕਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ ਨਾ।” ਦੇਵੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗੀ, ਪਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਤੁਸੀਂ ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਵੋਗੇ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੋ, ਮੇਰੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਬਣੋਗੇ, ਅਤੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਗਜਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸੱਠ ਕੁੜੀਆਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਧੀਆਂ ਬਣਨਗੀਆਂ। ਮੇਰੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਉੱਚਤਮ ਯੋਗ ਹਾਸਲ ਕਰੋਗੇ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਨਿਸ਼ਪਾਪਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵੇਖਾਂ, ਸਲਾਹਾਂ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ?” ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਨਤਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੰਪੱਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹ ਥਾਵਾਂ ਵੀ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗੀ।