ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਖ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਨੇਰੀ ਪੱਖ ਵਧਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਕਰਤਾਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਅਧ ਮਹੀਨਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇਵਤੇ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਨਵਾ ਚੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਿਤਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪੰਦਰਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਪਿਤਰ ਉਸ ਅੰਤਮ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਤੱਕ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਰੋਸ਼ਨੀ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਜੋਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਾ ਅਧ ਮਹੀਨਾ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਪਿਤਰ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਮਯ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਤੇ ਅਗ્નਿਸ਼ਵੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਵਯ ਨਾਮਕ ਪਿਤਰ, ਜੋ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਸੌਮਯ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਤੇ ਸੌਮਯ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਵੀ; ਤਿੰਨ ਅਗਨਿਸ਼ਵੱਤ ਪਿਤਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹਨ। ਜਦ ਪਿਤਰ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਪੱਖ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਪੰਦਰਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪੱਖ ਵਧਣ ਤੇ ਘਟਣ ਦੀ ਲਹਿਰ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਲਵੇਂ ਦਿਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਤੇ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਰਾਹੂ ਦੇ ਰਥ ਦੀ, ਤੇ ਸੋਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨ ਰਥ ਦੀ ਵੀ। ਇਹ ਰਥ ਦਸ ਪੀਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ—ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ, ਚਿੱਟ-ਕਾਲੇ, ਨੀਲੇ, ਹਨੇਰੇ, ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ। ਚਿੱਟੇ, ਹਰੇ, ਛਿੱਟੇ ਤੇ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ—ਇਹ ਦਸ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਹਵਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਇਸ ਰਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਮੰਗਲ ਦਾ ਰਥ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤੇ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਠ ਲਾਲ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਾ ਕਦੇ ਸਿੱਧਾ, ਕਦੇ ਤਿਰਛਾ, ਤੇ ਕਦੇ ਉਲਟ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਦਵਾਨ ਅੰਗਿਰਸ, ਦੇਵਗੁਰੂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿੱਕੇ ਰੰਗ ਦੇ ਘੋੜੇ ਜੋਤਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਗਵ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤਿਆ ਰਥ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਨੀ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਰਥ ਤੇ, ਤੇਜ਼ ਕਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸਵਰਭਾਨੂ ਦਾ ਰਥ, ਅੱਠ ਕਾਲੇ ਤੇਜ਼, ਨੁਕੀਲੇ ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਰਾਹੂ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੱਖਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਵਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਹਨੇਰੇ ਵਲ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਤੁਮਤ ਦੇ ਅੱਠ ਘੋੜੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਪਤਲੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ, ਤੇ ਭੂਸ ਦੀ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਥ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਧੁਰੇ ਨੂੰ, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਧੁਰੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਗ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹਵਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨੇ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਨੀ ਹੀ ਕਿਰਣਾਂ ਹਨ; ਇਹ ਸਭ ਧੁਰੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਲ ਲਗਿਆ ਪਹੀਆ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਗ੍ਰਹ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਪੂਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਵਾ ਦੇ ਚਲਣ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਹਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧੁਰੇ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਗ੍ਰਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਤੰਭ, ਧ੍ਰੁਵ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਪਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ, ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਪਾਪ ਨੂੰ ਮੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਸਾਲ ਦੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੰਨੀ ਹੀ ਉਮਰ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਬਣਾਵਟ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਜਬੜੇ ਨੂੰ ਉਤਤਨਪਾਦ, ਹੇਠਲੇ ਨੂੰ ਯਜ੍ਨ, ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅੱਗੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸਾਧਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਰਾਨਾਂ ਤੇ ਵਰੁਣ ਤੇ ਆਰਯਮਨ ਹਨ। ਜਨਾਨਦਰ ਨੂੰ ਸਾਲ, ਮਲਦਵਾਰ ਤੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਤੇ ਪੂੰਛ ਤੇ ਅਗਨੀ, ਮਹਿੰਦਰ, ਮਰੀਚੀ, ਕਸ਼ਯਪ ਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਤੰਭ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਨਾ ਕਦੇ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਨਾ ਡੁੱਬਦਾ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਨਾਲ। ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੀਏ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਹਨ, ਧ੍ਰੁਵ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ, ਤੇ ਸਿਰਫ ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹੀ ਸਰਵੋਚ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈ। ਇਹੀ ਇਕ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਨੂੰ ਮੇਰੂ ਦੇ ਦੋਨਾਂ ਛੋਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚਲਾਉਂਦਾ, ਥੱਲੇ ਵਲ ਖਿੱਚਦਾ, ਮੇਰੂ ਨੂੰ ਤੱਕਦਾ, ਤੇ ਗੋਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ—ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਹਨ? ਚਮਕਦਾਰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਫਿਰ ਵਰਣਨਾ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ—ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਚਾਲ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਲਈ ਹੈ। ਅੱਗ ਦੇ ਉਗਣ ਸਮੇਂ, ਰਾਤ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਅਜਾਣ ਹੈ, ਇਹ ਅਦਵੈਤ ਸੰਸਾਰ, ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।