ਹਰ ਰੋਜ਼, ਸੋਮ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੂਰਜ, ਜੋ ਯਜਨ ਦੀ ਯੂਪਾ (ਕੁੰਡ) ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਮ ਦੇ ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਤੱਕ, ਸੂਰਜ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਹੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਹਰ ਦਿਨ ਥੋੜਾ-ਥੋੜਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੜ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੁਸ਼ੁਮਣਾ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਸੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਲਾਵਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਭਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮੁੜ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪੂਰਾ ਗੋਲ ਰੂਪ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸੋਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ; ਫਿਰ, ਦੂਜੇ ਤੋ ਲੈ ਕੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰਵੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਸ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਸੋਮ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਮਿੱਠਾ, ਮ੍ਰਿਦੁ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਜੋ ਅੱਧੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਇਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਰਾਤ ਲਈ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਸੋਮ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਮੁਖ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ। ਫਿਰ, ਇਹ ਰਸ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁੱਲ ਤਿੰਨ ਸੌ ਤੇ ਤੇਤੀ (333) ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਤਿੰਨਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਚਕਰਾਂ ਤੱਕ ਸੋਮ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਅੰਧਕਾਰ ਪੱਖ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਮਕਦਾਰ ਪੱਖ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਪੱਖ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਇਉਂ, ਰਾਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਘਟ-ਵਧ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਸੋਮ ਪੀ ਕੇ, ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਿਤਰ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਪੰਦਰਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸੋਮ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਪਿਤਰ ਫਿਰ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਉਸਨੂੰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਤੱਕ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਕਿਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮੇਤ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੌਮ੍ਯ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ, ਤੇ ਅਗਨਿਸ਼ਵੱਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵ੍ਯ ਪਿਤਰ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੌਮ੍ਯ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਹਨ, ਤੇ ਸੌਮ੍ਯ ਬਰਹਿਸ਼ਦ ਵੀ; ਤਿੰਨ ਅਗਨਿਸ਼ਵੱਤ ਪਿਤਰ-ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਜਦ ਪਿਤਰ ਪੰਦਰਵੇਂ ਦਿਨ ਸੋਮ ਦੀ ਕਲਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਉਹ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੰਦਰਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ, ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਧਦਾ-ਘਟਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਕਰਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਿੱਚ ਘਟ-ਵਾਧ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਾਰੇ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਰਾਹੂ ਦੇ ਰਥ ਦੀ, ਤੇ ਸੋਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਥ ਦੀ। ਇਹ ਰਥ ਦੱਸ ਪੀਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ: ਚਿੱਟੇ, ਪੀਲੇ, ਛਿੱਟੇ, ਨੀਲੇ, ਕਾਲੇ, ਤੇ ਲਾਲੀ ਮਿੱਸ਼੍ਰਤ। ਚਿੱਟੇ, ਹਰੇ, ਛਿੱਟੇ, ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ—ਇਹ ਦੱਸ ਉੱਤਮ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਹਵਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਉਸ ਰਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਮੰਗਲ ਦਾ ਰਥ ਵੀ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਠ ਲਾਲ ਘੋੜੇ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਨ; ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੱਧਾ, ਤਿਰਛਾ, ਤੇ ਵਾਪਸ ਵੀ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਅੰਗਿਰਸ, ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਪੀਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਅੱਠ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਤੇਜ਼ ਭਰਗਵ (ਸ਼ੁਕਰ) ਵੀ ਉਸ ਰਥ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸ਼ਨੀ, ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਾਲੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਵਰਭਾਨੂ ਲਈ, ਅੱਠ ਕਾਲੇ, ਤੇਜ਼, ਨੁਕੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ, ਹਨ ਜੋ ਉਸਦੇ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਰਾਹੂ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਕਲਾ-ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਹਨੇਰੇ ਵੱਲ। ਫਿਰ, ਕੇਤੁਮਤ ਦੇ ਅੱਠ ਘੋੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪਤਲੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਨ, ਤੇ ਪੂਆਲ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਨ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਧੁਰੇ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਾਰੇ, ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਉਂ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹ—all ਧੁਰੇ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਧੁਰੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੁਖ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਮੰਡਲ ਹਵਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਸਨ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨੇ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਨੀ ਹੀ ਕਿਰਣਾਂ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਧੁਰੇ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ, ਘੁੰਮਦੇ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਲ ਲੱਗੀ ਚੱਕੀ ਘੁੰਮਦੀ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜੋਤਿਸ਼ੀ ਪਵਨ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਪੂਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਗ ਦੀ ਲੱਕੀ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਪਵਨ ਪ੍ਰਵਾਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧੁਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਥੰਮ੍ਹ, ਧ੍ਰੁਵ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਤਾਰੇ, ਜੋ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਪ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਨੇ ਸਾਲ ਕੋਈ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੋਨੇ ਹੀ ਹੋਰ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।