ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਸਪਾਸ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਨਾਗ ਐਰਾਵਤ, ਵਿਸ਼੍ਰੁਤ, ਧਨੰਜਯ, ਸੇਨਜਿਤ, ਸੁਸ਼ੇਣ, ਸੇਨਾਨੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮਣੀ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਚਾਰਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾ, ਜੋ ਯਾਤੁਧਾਨ ਹਨ, ਤਵਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਰਜਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਹੇਮੰਤ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸ਼ਾ ਅਤੇ ਭਗਾ, ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰਤੁ ਵੀ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਪਦਮ ਨਾਗ, ਕਰਕੋਟਕ, ਚਿਤ੍ਰਸੇਣ ਗੰਧਰਵ, ਪੂਰਨਾਯੁ ਅਤੇ ਗਾਯਨ—ਦੋ ਗਾਇਕ—ਇੱਥੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਪੂਰਵਚਿੱਤੀ, ਗੰਧਰਵ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਤਾਰਕਸ਼, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਸੇਨਾਨੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮਣੀ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਵਿਦ੍ਯੁਤਸੂਰਯ ਅਤੇ ਤਾਵੂ, ਦੋ ਉਗ੍ਰ ਯਾਤੁਧਾਨ, ਸਹੇ ਅਤੇ ਸਹਸਯ ਵੀ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਸਰਦੀ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਆਉਣ ’ਤੇ, ਤਵਸ਼ਟਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜਮਦਗਨੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਨਾਗ ਕਾਦਰਵੇਯ, ਕੰਬਲਾ, ਅਸ਼ਵਤਰਾ, ਗੰਧਰਵ ਧ੍ਰਤਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਸੂਰਯਵਰਚਸ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਤਿਲੋਤਮਾ, ਰੰਭਾ, ਮਨੋਰਮਾ, ਗ੍ਰਾਮਣੀ, ਰਿਤਜਿਤ, ਸਤਯਜਿਤ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲਾ ਇੱਥੇ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਰਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਯਗ੍ਯ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਦੋ-ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਸਮੂਹ, ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਰਮ ਤੇਜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਣੇ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਯਕਸ਼, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਲੋੜੀਂਦੇ ਦਾਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਨਾਗ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਲਖਿਲਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ Sunset ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਤੇਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕਤਾ, ਧਰਮ, ਸਵਭਾਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੂਰਜ ਜਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬਦਕਿਸਮਤੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਧਰਮਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਚਮਕਦੇ, ਜਪਦੇ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਯਾ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ ਹਰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ—ਪੁਰਾਣੇ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਸਮੂਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁੱਲ ਚੌਦਾਂ ਹਨ; ਹਰ ਚੌਦਾਂ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੂਹ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀ, ਸਰਦੀ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਧਰਮ, ਠੰਡ ਅਤੇ ਵਰਖਾ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ, ਵਖ-ਵਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਹਰ ਦਿਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਮੋੜ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਖਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ’ਤੇ, ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਅਮ੍ਰਿਤ, ਚੰਗੀ ਵਰਖਾ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਪੀਂਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਾ, ਸੌਮ ਜੀਵ ਅਤੇ ਕਵ੍ਯ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਲਾਂ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਉਠਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਲਾਂ ਅਤੇ ਵਰਖਾ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਖੁਰਾਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਾ ਅੱਧੇ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਿਤਰ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਅਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਹੋਮ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਜੀਵਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਸੂਰਜ ਢੋਣਦਾ ਹੈ, ਗਾਊਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਪਹੀਏ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ’ਤੇ, ਅਨੰਤ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਰੀ ਹਰੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਲ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਰੀ, ਹੈਰਾਨ, ਤੇਜ਼ ਹਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਪਹੀਏ ਵਾਲੇ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ-ਸੱਤ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਛੰਦ ਰੂਪ ਹਨ, ਪਹੀਏ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹਨ; ਉਹ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਵਿਆਖਿਆਨ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਹਰੇ, ਥਕਾਵਟ-ਰਹਿਤ, ਪੀਲੇ ਘੋੜੇ—ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ—ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਚੱਕਰ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ’ਤੇ, ਇਹ ਘੋੜੇ ਮਿਲ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ; ਵਾਲਖਿਲਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਇਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਣੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੰਛੀਆਂ, ਪੰਖੀ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨਾਲ, ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਤਾਰੇ ਅਤੇ ਚੰਦ ਵੀ ਇਸ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਜੋ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਧਦੀਆਂ ਅਤੇ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ; ਚੰਦ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪਹੀਏ ਅਤੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਘੋੜੇ ਹਨ। ਰਥ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਸਮੇਤ, ਜਲ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਚਿੱਟੇ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਪਹੀਏ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਦਸ ਦਿਵ੍ਯ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਅਟੁੱਟ ਅਤੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਹਨ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਜੋੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਥ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਰਥ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਵੇਤਾ ਅਤੇ ਚਕਸ਼ੁਹਸ਼੍ਰਵਾ ਨਾਮ ਦੇ ਘੋੜੇ ਇਕੱਠੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਇੱਕੋ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਲੈ ਕੇ। ਅਜਾ, ਤ੍ਰਿਪਥਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਵਾਜੀ, ਨਰਾ, ਹਯਾ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ, ਸਪਤਧਾਤੁ, ਹੰਸਾ, ਅਤੇ ਵ੍ਯੋਮਮ੍ਰਿਗ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਘੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਮਾ (ਚੰਦ) ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਖਵਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।